گیاه شناسی گلپر:  گلپر با نام علمی Heracleum Persicum ، گیاهی است علفی با ساقه قوی چند ساله و معطر به ارتفاع ۵/۱ – ۵۷/۰ متر که قطر ساقه آن بیش از یک سانتی‌متر است و در بخش پایینی دنده دار و کم و بیش دارای کرک های پراکنده می‌باشد. برگ های پایینی گیاه بزرگ و شانه‌ای با پهنکی به طول ۴۰ سانتی متر است. گل های آن سفید و در حاشیه چتر شعاعی است. میوه گلپر پهن با هاله باله مانند سفید است که دو قسمت دارد؛ بخش خارجی و بخش داخلی. هر یک از دو بخش میوه دارای یک بال نازک زرد رنگ و یک دانه در وسط به رنگ قهوه ای روشن است.
گلپر در نواحی شمالی البرز، گچسر، شمیرانات، توچال، غرب ایران و کوه های بختیاری می روید. نوع خودروی گیاه غالبا در چمنزارها، جنگل ها و در زمین های زراعتی بایر، دامنه کوه ها و اطراف آبگیرها یافت می شود. طبیعت آن نیز گرم و خشک است.
افعال و خواص در طب سنتی:

  • مفید در حذف رطوبات مضر معده، مقوی معده، اشتها آور و ضد نفخ.
  • لطیف کننده غذا و کمک به هضم طعام و رفع ضرر غذاها و داروهای آسیب زا.
  • خوشبو کننده رایحه دهان.
  • ادرارآور، افزاینده شیر و محرک قوای جنسی.
  • بهبود دهنده عملکرد روده ها.
  • تسکین دهنده درد مفاصل ناشی از سردی مزاج، به طوری که مخلوط گل پر با روغن بنفشه یا روغن حنا درد مفاصل را بسیار آرام می کند.
  • استعمال موضعی گلپر پخته شده با سرکه و پوست انار جهت بواسیر مفید است.

بخش های مورد استفاده: میوه،ریشه، ساقه و صمغ.
 مضرت ها: مصرف نادرست گلپر باعث آسیب به مثانه و روده ها می شود. در افراد گرم مزاج، مضر است و مصلح آن شربت انار و سکنجبین است.
در فصل پاییز که که انار مشتری زیادی دارد توصیه میشود حتما با گلپر و نمک میل شود تا هضم آسانی پیدا کند.
 
اثرات درمانی:
 در پژوهش های مختلف بر روی گیاه گلپر، اثرات ضد میکروبی، آنتی اکسیدان، تنظیم سیستم ایمنی، اثرات ضد صرع و ضد التهاب گزارش شده است. امروزه از گرد میوه آن بعنوان هضم کننده، ضد نفخ و ضد عفونی کننده و رفع سوء هاضمه و نیز معطر کننده و طعم دهنده غذا استفاده می شود. از برگ گیاه نیز جهت معطر کردن برخی شربت ها استفاده می گردد.
احتیاط:
مصرف آن می تواند موجب بروز واکنش آلرژیک و حساسیت پوستی شود.
شواهد گزارش شده مبنی بر عوارض گلپر موجود نیست لذا با توجه به متون طب سنتی مصرف آن در افراد با مشکلات مثانه، روده و افراد گرم مزاج با احتیاط صورت گیرد.
مصرف در بارداری:
شواهد علمی کافی در مورد بی خطر بودن گلپر در بارداری وجود ندارد، در مطالعات حیوانی اثرات سقط جنین و ایجاد ناهنجاری در جنین مشاهده شده است. لذا از مصرف آن در بارداری خودداری شود.
تنظیم: دکتر مصطفی علیزاده (دستیار طب سنتی)
ناظر علمی: دکتر زهرا معماریانی (متخصص داروسازی سنتی)

***

منابع:

  • عقیلی خراسانی، محمد حسین . مخزن الادویه . تهران :چاپ صفا ؛۱۷۵-۱۷۶.
  • امین غلامرضا. متداولترین گیاهان دارویی سنتی ایران . تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی؛ ۱۳۸۴
  • گیاه درمانی دکتر فریبرز معطر. دکتر شمس اردکانی . تهران. انتشارات فرهنگستان علوم پزشکی۱۳۷۸.ص۹۹.
  • فارماکوپه گیاهی ایران. گلپر ص ۶۹۵.
  • Jafarzadeh L, Sedighi M, Behzadian M, Ansari-Samani R, Shahinfard N, Rafieian-Kopaei M. The teratogenic and abortifacient effects of Heracleum Persicum hydroalcholic extract and its correlation with mothers’ estrogen and progesterone in Balb/C Mice. Journal of Babol University of Medical Sciences. 2014 Mar 15;16(3):26-32.

ویرایش: سینا جوانبخت
 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید