کلیات طب سنتی ایران

تعریف و تقسیم بندی علم طب:
از منظر منابع مکتوب پزشکی ایرانی علم طب علمی است که به واسطه آن احوال بدن انسان از نظر صحت و مرض شناخته شده تا اگر سلامت پا برجاست آن را حفظ کرده و اگر از دست رفته آن را بازیابد.کلیات طب سنتی ایران

علم طب طب نظری امور طبیعیه ارکان، امزجه، اخلاط، اعضاء، قوا، ارواح، افعال
اسباب و علل اسباب صحت(اسباب ضروریه): سته ضروریه شامل: هوا، خوردن و آشامیدن، حرکت و سکون، خواب و بیداری، استفراغ و احتقان، اعراض نفسانی
اسباب مرض(بیماریها و سوء مزاجها): اسباب مسخنه، مبرده، مرطبه، میبسه و…. کلیات طب سنتی ایران
دلایل و علایم نشانه های مربوط به سلامت و مرض شامل: نبض ، ادرار، مدفوع، رنگ بدن و….
طب عملی تدابیر تدبیر حفظ سلامت و پیشگیری شامل: تدابیر خوردن و آشامیدن، خواب و بیداری، استحمام و….
علم علاج درمان با تدابیرشامل: تدابیر خوردن و آشامیدن، خواب و بیداری، استحمام و….
درمان با داروها: مفردات و مرکبات  کلیات طب سنتی ایران
درمان با اعمال دستی: دلک وغمز ، حجامت، فصد، زالو درمانی و…

کل مباحث تئوری علم طب به دو قسم نظری و عملی تقسیم می شود؛ طب نظری مربوط به اصول و مبانی شناخت انسان و سلامت و بیماری است و طب عملی مربوط به آشنایی با شیوه ها و دستورات حفظ سلامت و درمان بیماری‌ها می‌باشد.
امور طبیعیه:
الف) ارکان
تعریف ارکان: ارکان، اجسام بسیط (ساده) و غیر قابل تقسیم به اجسام مختلف هستند، که اجزای اولیه بدن انسان و غیر انسان را تشکیل می دهند.کلیات طب سنتی ایران
ارکان چهار عدد هستند؛ یعنی در عالم مادی هر جسم از نسبت های متفاوت حد اکثر ۴ رکن تشکیل شده است. هر رکن که بعنوان جسم بسیط شناخته میشود دارای خصوصیات ویژه خود است که خلاصه آن را در جدول زیر مشاهده می‌کنید:
کلیات طب سنتی ایران

نام عنصر کیفیت(طبع) فایده موقعیت سبکی وسنگینی
آتش عنصری گرم و خشک نضج(پختگی) و لطیف کردن و شکستن سردی عناصر سرد بالاتر از همه اجسام بسیط در سطح مقعر فلک قمر سبک مطلق
هوای عنصلی گرم و تر تخلخل و لطیف کردن بالای آب و زیر آتش سبک نسبی
آب عنصری سرد و تر شکل پذیری شامل به ارض و مشمول از هوا سنگین نسبی
خاک عنصری سرد و خشک حفظ ثبات و شکل اجسام مرکز (پایین ترین قسمت نسبت به سایرین) سنگین مطلق


کیفیت ها به ۲ گروه تقسیم می‌شوند. گروه اصلی یا اثر گذار که آن ها را فاعله می‌نامند و شامل گرمی وسردی می باشد وگروه فرعی یا اثر پذیر که آن ها را منفعله می‌نامند و شامل تری و خشکی می باشد. هر جسم بسیط یا رکن و نیز اجسام مرکب که شامل همه موجودات زنده از جمله انسان می باشند همیشه  دارای یکی از کیفیت‌های فاعله و یکی از کیفیت‌های منفعله می‌باشد یا اینکه از نظر هرکدام یا یکی از آنها معتدل می باشد.

***

منبع: کتاب مروری بر کلیات طب سنتی ایران

تدوین: دکتر مرتضی مجاهدی (متخصص طب ایرانی)
تنظیم: سینا جوانبخت

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید