از دیدگاه طب ایرانی مهمترین عامل سن آغاز بلوغ شرایط مزاجی است و موارد مختلف می تواند از طریق برهم زدن تعادل مزاجی فرد در فرآیند بلوغ اختلال ایجاد کرده و سن شروع آن را تغییر دهد.

بلوغ طبیعی دختران

مکانیسم بلوغ طبیعی به معنی دوره ای است که طی آن صفات ثانویه جنسی به وجود می آیند و فرد توان باروری پیدا می‌کند.

ویژگی ها و تغیرات دوران بلوغ چیست؟

تغییرات جسمانی دوران بلوغ دختران در صفات ثانویه جنسی شامل افزایش اندازه و قوام سینه ها و رشد موهای زائد زیر بغل و ناحیه تناسلی است. که اغلب با تغییرات در حالات روحی و روانی کودک نظیر پرخاشگری و زودرنجی همراه می‌گردد عادت ماهیانه نیز در مرحله نهایی اتفاق می‌افتد.

عوامل موثر در ایجاد بلوغ کدام است؟

عوامل زیادی در شروع بلوغ اهمیت دارند ولی بیشتر بار این عوامل وابسته به خانواده فرد و آن چیزی است که با ژنتیک به او منتقل می شود. در واقع این ژنتیک است که تعیین می‌کند در چه سنی فرد وارد بلوغ شود. اینکه در بیشتر موارد نشانه های بلوغ در یک دختر تقریبا در همان زمانی که مادرش بلوغ را تجربه کرده ظاهر می‌شود نشان می‌دهد ژنتیک بر زمان آغاز این پدیده اثر مستقیم دارد. اما این تنها ژن نیست که تعیین کننده است. چنین به نظر می‌رسد که سایر عوامل نیز بر سن بلوغ، کلیات بلوغ، شروع و البته پیشرفت و تکامل بلوغ تاثیر گذارند. تغذیه، وضعیت عمومی سلامت، موقعیت جغرافیایی و البته حالت روانی همگی می توانند بر زمان شروع بلوغ اثر بگذارد.

بلوغ زودرس

از لحاظ تعریف بلوغ زودرس زمانی مطرح می شود که علائم ثانویه بلوغ جنسی در دخترها قبل از سن ۷ سالگی بروز نماید.

سن بلوغ در دختران چه تغییری کرده است؟

تا چند سال پیش سن مورد نظر ۸ سالگی بود اما به تدریج سن بلوغ در جوامع مختلف رو به کاهش است. در چند مطالعه که در ایران انجام شده این عدد ۷ و نیم سالگی در نظر گرفته می‌شود.

علل بلوغ زودرس در دختران چیست؟

علل بلوغ زودرس را می توان در دو دسته عوامل بیرونی و عوامل درونی دسته بندی کرد.

الف: عوامل درونی موثر در بلوغ زودرس 

عوامل درونی شامل دو دسته می گردد، اختلالات ژنتیکی، اختلالات هورمونی

  • عوامل ژنتیکی: نظیر سابقه بلوغ زودرس در والدین
  • اختلالات هورمونی و کروموزومی: نظیر اختلالات عملکرد غدد هیپوتالاموس، هیپوفیز، تیروئید و اختلالات غدد فوق کلیوی و غدد جنسی می باشد که اغلب با علائم دیگر ناشی از اختلال زمینه ای غده درگیر همراه است. به عنوان مثال درگیری غده تیروئید علاوه بر تحت تاثیر قرار دادن فرآیند بلوغ با علائم دیگری مانند اختلال در وضعیت اجابت مزاج، رشد و کیفیت موها، خشکی یا رطوبت غیرعادی پوست، اضطراب و… همراه می باشد.

ب: عوامل بیرونی موثر در بلوغ زودرس

از دیگر علل شایع بلوغ زودرس در کودکان که در جوامع امروزی جای تامل بیشتری دارد. عوامل محیطی و خارجی هستند که شاید در حال حاضر شایع ترین علت های این عارضه را تشکیل می‌دهند. این عوامل شامل وزن، نوع تغذیه، خواب، محیط اطراف کودک و… می باشد.

۱: وزن

وزن یکی از عواملی است که ورود به دوران بلوغ را باعث می شود. زمان شروع عادت ماهانه در دخترانی که وزنشان بیش از ۳۰ درصد وزن طبیعی آنهاست و نسبتاً چاق هستند زودتر از حد میانگین است از طرفی تاخیر در شروع دوره قاعدگی در کودکان مبتلا به سوء تغذیه شدید شایع است.

۲:  تغذیه (مصرف خوراکی های حاوی مواد نگه دارنده)

استفاده از و مواد غذایی حاوی مواد نگهدارنده مانند غذاهای آماده و کنسرو شده و فست‌فودها و مصرف زیاد ترکیبات حاوی کافئین مانند شکلات قهوه و نسکافه و همچنین استفاده بی رویه از مکمل‌های دارویی و ترکیبات حاوی زینک یکی دیگر از علل رایج بلوغ زودرس در کودکان امروزی می باشد.

۳: خواب

دیر خوابیدن کودک در هنگام شب و عادت به شب بیداری نیز از علل زمینه ساز بلوغ زودرس می باشد.

۴: محیط اطراف کودک

یکی دیگر از علل زمینه ساز این اختلال محیطی است که کودک در آن پرورش پیدا می‌کند دوستان اطرافیان محیط مدرسه و منزل اگر کنترل نشده و دور از مسائل اخلاقی و ارتباطات سالم باشد سبب آگاهی بیشتر کودک از مسائل جنسی و نهایتا منجر به بلوغ زودرس می گردد.

۵: وسایل الکترونیکی

استفاده کنترل نشده کودکان از وسایل الکترونیکی ارتباطی نظیر گوشی موبایل تبلت کامپیوتر و گشت و گذارهای کنترل شده در فضاهای مجازی و تماشای برنامه‌های تلویزیونی که مناسب سن کودکان نمی باشد یکی از علل شروع بلوغ زودرس در کودکان می باشد.

عوارض بلوغ زودرس چیست؟

عارضه اصلی بلوغ زودرس در کودکان جدای از اینکه اغلب به علت پایین بودن سن ممکن است شرایط روحی پذیرش تغییرات جسمی را نداشته باشند اختلال رشد نهایی قد این کودکان است علیرغم اینکه ممکن است در زمان بروز عارضه از هم سن و سالان خود از قد و قواره بلند تری برخوردار باشند ولی نهایتاً به علت زود بسته شدن صفحات رشد استخوانی مقداری از رشد قدی مطلوب خود را از دست می‌دهند به طوری که به ازای هر سال تعجیل در بلوغ حدود ۵ تا ۶ سانتی‌متر از قد مطلوب و نهایی آنان کاسته خواهد شد.

چگونه می توان بلوغ زودرس را تشخیص داد؟

اولین قدم در تشخیص بیماری پس از بروز علائم اغلب انجام یک گرافی ساده از مچ دست کودک و تعیین سن استخوانی اوست که می‌تواند وجود یا عدم وجود اختلال را تایید کند و بعد از آن پزشک می‌تواند با انجام آزمایشات هورمونی و در صورت لزوم درخواست مطالعات رادیولوژیک نظیر سونوگرافی از رحم و تخمدان و غیره به تشخیص نهایی برسد.

نقش والدین در مواجهه با شرایط بلوغ زودرس فرزندشان چیست؟

والدین باید با ایجاد رابطه صمیمانه با دختر مبتلای خود برای او پیدایش این تغییرات را توضیح دهند و او را از مراقبت‌های ضروری آگاه کنند.

  • ارتباط والدین با معلمان فرزندشان به منظور برقراری ارتباط دوستانه آنها با بچه های هم سن خود و جلوگیری از ایجاد مشکلات روانی در این زمینه بسیار اهمیت دارد.
  • رعایت عوامل و شرایط فردی خانوادگی و اجتماعی قابل کنترل ( عوامل و شرایط ذکر شده در مورد علل بلوغ زودرس) تشویق کودکان به خواب مناسب شبانه برنامه ریزی برای ورزش و بازی های کودکانه برنامه غذایی مناسب به منظور تعدیل و کاستن از عوارض و پیامدهای بلوغ زودرس در زندگی حال و آینده این افراد نیز حائز اهمیت است.
  • مراجعه به پزشک متخصص برای بررسی و درمان زودرس بلوغ برای پیشگیری از مشکلات استخوان بندی رشد قدی و فیزیکی و انجام معاینه ها و آزمایش های مداوم یکی از وظایف مهم والدین در این موارد است.
  • در کل اگر به زبان ساده بخواهیم وظیفه مادرانه و پدرانه افراد را در پیشگیری از بلوغ زودرس فرزندان شرح دهیم باید تاکید کنیم از هنگام بسته شدن نطفه و حتی پیش از آن درست زندگی کردن والدین عادات غذایی والدین محل زندگی آنها و نوع تفریحات در ایجاد این جریان دارای  نقش بسزایی است.

کلام پایانی

پس تاکید و تامین زندگی بر اساس اصول حفظ الصحه و رعایت خواب سرشب، درهم نخوردن انواع غذاها، محدود کردن خوردن غذاهای آماده و کنسرو ها، رعایت الزامات نوشیدن آب و سایر نوشیدنی ها، ورزش روزانه، توجه به تخلیه به موقع روده و مثانه همه موجب جاری شدن جریان فرحبخش سلامتی در خانواده شما خواهد شد.

****

منبع: برگرفته از کتاب «طب سنتی و بلوغ دختران» نویسندگان: «دکتر الهام اختری، دکتر مریم ایرانزاد اصل، دکتر سمیه ماهروزاده» پزشک متخصص طب ایرانی زیر نظر استاد سودابه بیوس

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید