در تصور همه ما پرهیزات غذایی به معنای نخوردن یک نوع ماده غذایی در شرایطی خاص و به مدت محدود می باشد، اما غیر از این نوع پرهیز غذایی پرهیز از بعضی عادات رفتاری نیز در تغذیه اهمیت دارد. در ادامه به شناخت این پرهیزات رفتاری تغذیه ای می پردازیم.

۱: منع فعالیت یا خوابیدن

از منظر طب ایرانی بدترین اقدام بلافاصله پس از اتمام غذا انجام فعالیت بدنی شدید است بلافاصله خوابیدن بعد از غذا نیز به هیچ وجه توصیه نمی شود.

از اصول صحیح غذاخوردن، توصیه به اندکی استراحت پس از غذا شده است تا به هضم کمک کند البته حرکت ملایم موجب هضم بهتر غذا می گردد به خصوص در روایتی از پیامبر به پیاده‌روی مختصر بعد از صرف شام توصیه شده است.

بنابراین به فردی که قصد دارد بعد از خوردن غذا بخوابد می‌توان توصیه کرد ابتدا پیاده‌روی آرامی انجام دهد و سپس استراحت کند البته اگر قصد دراز کشیدن در دقایق اولیه بعد از صرف غذا دارد بهتر است ابتدا به سمت راست راست بکشد پس از مدتی غذا در معده جایی گرفت به سمت چپ دراز بکشد تا گرمای کبد به عمل هضم کمک نماید پس از انجام کامل عمل هضم نیز بهتر است به سمت راست بخوابد، مشخص است که برای رعایت این مراحل و کمک به هضم کامل و صحیح غذا در این مدت لازم است شخص بیدار باشد.


۲: منع خوراکی شیرین یا نوشیدن

بلافاصله پس از خوردن غذا نباید نوشیدنی و همچنین مواد دارای طعم شیرین خورد چرا که این مواد سریع هضم می شوند و موجب اختلال در فرآیند هضم غذای اصلی می‌شوند تا حد امکان به کودکان هم نباید در بین غذا آب داد اما در صورت تقاضای خود کودک ایرادی ندارد چراکه معده کودکان گرمتر از بزرگسالان است و به گوارش بهتر غذای آنها کمک می کند منتها باید توجه داشت خوردن این آب نباید در کودکان عادت شود.


۳: منع خوردن چند نوع غذا در یک وعده

یکی از بدترین عادات غذایی در جامعه کنونی روی هم خوری ها و اختلاط غذاهای متفاوت با یکدیگر است.

از نظر اصول طب ایرانی خوردن چند نوع غذا در یک وعده به علت ایجاد اختلال در گوارش ممنوع است و موجب می‌شود هر دو یا چند نوع غذا هضم درستی نیابند و بیشتر آنها تبدیل به مواد زائد شود. و اگر فردی تنها همین ممنوعیت را رعایت نماید مشکلات گوارشی و حتی غیر گوارشی وی برطرف شود.

ترتیب خوردن چند نوع غذا با هم

همانگونه که در بالا ذکر شد نباید چند نوع غذای مختلف با یکدیگر خورده شوند زیرا هم در هضم دچار مشکل شده و اخلاط خوبی از هضم آن تولید نمی شود و هم سبب ایجاد مشکلات گوارشی می گردد اما اگر چنین شرایطی پیش آمد باید این غذاها با مقدار فاصله از هم خورده شوند تا در گوارش آنها اختلال کمتری رخ داد.

مهمترین مسئله در این مورد غلیظ تر یا لطیف تر بودن این غذاها در مقایسه با یکدیگر است و اینکه کدام یک از این غذاها اول خورده شود.

۱: در حالت گرسنگی متوسط باید اغذیه لطیف را مقدم داشت یعنی ابتدا نوشیدنی میل شود سپس سوپ رقیق سپس غذای جامد سبک و در نهایت غذای غلیظ و سنگین.

۲:در گرسنگی زیاد باید خوردن غذای غلیظ را مقدم داشت چون معده محتاج به غذاست و به سرعت غذا را هضم می‌کند یعنی غذای لطیف زمانی میل شود که غذای غلیظ نیم پخته شده است .

۳: البته اگر به علت شدت گرسنگی صفرا به معده ریخته باشد ابتدا باید معده از صفرا پاک شود مثلاً با نوشیدن سکنجبین سپس غذا خورده شود.


۴: تداخلات غذایی

همزمانی خوردن برخی خوراکی ها با یکدیگر مضر است که در زیر تعدادی از آنها آورده شده است :

  • شیر و ترشی ها
  • ماست و ترب
  • ماست و گوشت پرندگان
  • ماست و پنیر
  • ماست و باقالی
  • لبنیات و آلو
  • لبنیات و ماهی
  • ماهی و تخم‌مرغ بسیار پخته
  • ماهی و گوشت مرغ
  • سرکه با ماش و عدس
  • سرکه با برنج
  • گوشت نمک سود و سرکه و سیر
  • سیر و پیاز با هم
  • کله گوسفند و انگور
  • حلیم و انار
  • آب یخ پس از میوه آبدار
  • عسل و خربزه
  • دو خوراکی که سریع در معده فاسد می شوند مانند شیر و خربزه
  • دو خوراکی گرم یا دو خوراکی سرد با هم مانند آش کشک و خیار

۶: سایر پرهیزات

سایر پرهیزات رفتاری تغذیه به شرح زیر می باشد:

  • در متون طب ایرانی خوردن نان به تنهایی یعنی بدون خورشتی از گوشت و یا مواد دارای طعم شیرین نهی شده است چرا که به معده آسیب میزند.
  • همچنین نباید فوراً پس از گرم شدن بدن با اموری مانند (استحمام، فعالیت بدنی، فعالیت جنسی و حتی خشم شدید ) غذای سریع الفساد مثل ماهی شیر خربزه و هندوانه تناول کرد.
  • در منابع اسلامی مصرف گوشت خام نهی شده است امروزه مشخص شده که مصرف گوشت خام سبب انتقال بیماری‌های مختلف می‌شود بنابراین لازم است قبل از مصرف کاملا پخته شود.
  • همچنین از غذا خوردن در حالت سیری
  • خوردن در حال راه رفتن
  • شکم سیر به حمام رفتن
  • صرف غذای داغ
  • دمیدن به مواد غذایی
  • تکه کردن نان با کارد فلزی نهی شده است.

****

منبع: برگرفته از «کتاب اصول خوردن و آشامیدن» نویسندگان: «دکتر سمیه فتحلی، دکتر فاطمه علیزاده، دکتر فاطمه مرادی» پزشک متخصص طب ایرانی

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید