قاعدگی یا عادت ماهانه یا دَشتان که پریود یا حیض (به انگلیسی: menstruation یا period) گفته می‌شود. به جاری شدن خون از پوشش داخلی رَحِم اطلاق می‌شود؛

قاعدگی چیست؟

قاعدگی به وضعیت تغییرات داخل رحم گفته می شود. و از مهم ترین علامت بلوغ دختران است. قاعدگی حدود سن ۱۱ سالگی و اغلب حدود یک سال پس از آغاز سن بلوغ و بروز اولین علائم بلوغ رخ می‌دهد که در ابتدا تا حدودی نامنظم است و به تدریج منظم می شود وجود دوره قاعدگی در یک دختر نشانه طبیعی بودن وی بوده و بیانگر سلامتی دستگاه تولیدمثل محسوب می شود.

در هر چرخه قاعدگی چه اتفاقی رخ می دهد؟

عادت ماهانه مدتی پس از شروع علائم بلوغ آغاز شده و تا حدود سن ۵۰ یا ۶۰ سالگی ادامه یافته و سپس با یائسگی زن این روند قطع می گردد. در طول این مدت، این چرخه هر ماهه تکرار می گردد.

وضعیت رحم و تخمدان ها:

در هر چرخه قاعدگی (یک ماه) پوشش داخلی رحم ضخیم تر شده تا تخمکی که در هر چرخه در تخمدان شکل می‌گیرد بارور گردد و آمادگی لازم را برای جایگزین شدن در دیواره رحم را داشته باشد. زمانی که این پوشش از بقیه رحم جدا می شود پریود یا قاعدگی رخ می‌دهد. اگر بارداری صورت نگیرد پوشش قدیمی می‌ریزد و پوشش جدیدی شکل می‌گیرد این ریزش خونی به رنگ‌های قرمز روشن قرمز تیره قهوه‌ای تیره یا خیلی تیره مایل به سیاه و گاه با لخته و در اکثر موارد گرم و گاهی سرد می باشد این تفاوت ها بر اساس مزاج فرد می باشد.

وضعیت تغییرات هورمونی:

پوشش داخلی رحم از جنس بافت و خون بوده از طریق واژن به بیرون ریخته می شود در ابتدای دوران قاعدگی سطح هورمونها پایین است که موجب ارسال پیامی به مغز شده که دوباره تخمدان ها را فعال کند. تخمدان ها شروع به فعالیت کرده تخمک جدید ساخته شده هورمون استروژن مجدداً ساخته می‌شود استروژن موجب رشد پوشش رحم شده ضخامت مناسب برای پذیرش تخم را می یابد. بین ۱۲ تا ۱۶ روز قبل از پریود بعدی تخمک از تخمدان آزاد شده این پدیده به نام تخمک گذاری است که گاهی فرد دردی را در زیر دل خود احساس می‌کند. به محض آزاد شدن تخمک همزمان با استروژن هورمون دیگری به نام پروژسترون آزاد می شود، که مسئول آماده سازی ۶پوشش رحم برای پذیرش جنین است. با افزایش پروژسترون مخاط واژن چسبنده شده ضخیم شده دمای بدن افزایش می یابد. البته در اغلب موارد این افزایش دما قابل احساس نیست.

تخمک گذاری چیست؟

تقریبا یک هفته بعد از پاکی در بیشتر افراد نشانه های تخمک گذاری مشخص می شود که شامل:

  • زیر دل درد خفیف
  • حس سنگینی در ناحیه تخمدان ها
  • افزایش درجه حرارت بدن
  • کمردرد

در بیشتر زنان تخمک گذاری دو هفته بعد از قاعدگی رخ می دهد .

زمان بندی قاعدگی و تعداد ایام هر دوره چگونه است؟

فاصله قاعدگی ها در غالب موارد منظم و سه هفته یکبار و گاهی ۵ تا ۶ هفته یکبار است. در اولین سال قاعدگی نامرتب است و پس از حدود یکسال مرتب می شود یک دوره قاعدگی می تواند بین ۳ تا ۱۰ روز طول بکشد. مقدار خون در بیشتر موارد کمتر از ۱۰۰ سی سی است.

نشانه های قاعدگی کدام است؟

بسیاری از افراد حدود یک هفته قبل از قاعدگی نشانه های زیر را تجربه می کند که به آن سندروم پیش از قاعدگی گفته می شود. بهتر است با آگاهی دادن به خانواده و فرد در مورد نشانه های طبیعی نگرانی ها را کمتر کرد.

نشانه ها شامل موارد زیر است:

  • احساس نفخ و سنگینی در شکم
  • احساس دل پیچه زیر دل
  • درد پاها و کمر
  • افزایش جوش های غرور یا آکنه
  • حساسیت پستان ها در لمس
  • چرب تر شدن موهای سر.

 نکته مهم در مورد شروع عادت ماهانه در دختران:

باید به دختر نوجوان توضیح داده شود که هیچ کس از پریود بودن او با خبر نمی شود و متفاوت نشده است تا خجالت‌زده نباشد. آنچه که در ذهن دختر نوجوان از چند ماه قبل از شروع عادت ماهیانه باید شکل گرفته باشد این نکته مهم است که قاعدگی نشانه سلامت جسمی و روانی دختر است و ادامه هر ماهه آن تداوم بخش این سلامتی است برای وی به خوبی توضیح دهید که به سبب وجود این هورمون ریزی ماهیانه امکان رخ داد یکی از شگفت ترین پدیده های هستی در شکم وی فراهم آمده است قاعدگی مناسب و مرتب موجب باروری و سلامت زنان است.

علاوه بر اهمیت شناخت تاثیرات روانی قاعدگی، رعایت بهداشت دوران قاعدگی در حفظ سلامت زنان و دختران بسیار مهم و موثر است.

****

منبع: برگرفته از کتاب «طب سنتی و بلوغ دختران» نویسندگان: «دکتر الهام اختری، دکتر مریم ایرانزاد اصل، دکتر سمیه ماهروزاده» پزشک متخصص طب ایرانی زیر نظر استاد سودابه بیوس

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید