بیماری های ویروسی تنفسی هر ساله با سرد شدن هوا افراد زیادی را درگیر میکند. این روزها با وجود بیماری کرونا «کووید ۱۹» که جدید ترین نوع بیماری ویروسی تنفسی است نیاز به شناخت روش صحیح درمان این نوع از بیماری ها اهمیت بیشتری دارد. با توجه به دیدگاه طب سنتی در حفظ سلامتی و توصیه های درمانی براساس طبع و مزاج افراد بررسی اصول طب ایرانی در درمان بیماری های تنفسی ویروسی مفید به نظر می رسد. در ادامه به بررسی این اصول می پردازیم.

نکات مهم در هنگام ابتلا به بیماری های ویروسی چیست؟

یکی از عادات ما در مقابله با انواع بیماری ها مصرف مسکن ها و به طور کلی حذف علائم است اما این روش در مورد ابتلا به عفونت های ویروسی، ممکن است به گسترس بیماری دامن بزند، چند نکته مهم در هنگام ابتلا به بیماری های ویروسی موارد زیر است:

۱: ترس به خود راه ندهید

نباید ترس به خود راه داد چون خود ترس و نگرانی زیاد و ناگهانی، سیستم ایمنی بدن را ضعیف می کند. در صورت مشاهده علائم یک بیماری ویروسی، در درجه اول باید به یک پزشک مراجعه شود تا مشخص شود که خطرناک است یا خیر.

۲: از آنتی بیوتیک ها استفاده نکنید

استفاده نکردن از انواع آنتی بیوتیک ها، کورتیکواستروئیدها و مسکن ها به محض بروز اولین علائم است. آنتی بیوتیک ها نه تنها روی ویروس اثر ندارند، بلکه می تواند علائم را بدتر هم بکنند؛ زیرا در بدن باکتری های مفیدی (به صورت همزیستی مثلا در سیستم گوارش) وجود دارند که با مصرف بی رویه آنتی بیوتیک از بین می روند که این امر، منجر به تضعیف تدریجی بدن و ایمنی آن خواهد شد. بسیاری از این باکتری ها برای بدن مفید هستند که در اثر از بین رفتن آنها مشکلات متعددی می تواند به وجود آید. به همین دلیل آنتی بیوتیک تنها زمانی باید مصرف شود که پزشک تشخیص داده و تجویز کند و از مصرف خودسرانه آنها باید پرهیز شود.

۳:آنتی هیستامین مصرف نکنید

هنگام بروز علایمی از قبیل آبریزش از بینی و حساسیت ها، باید از مصرف آنتی هیستامین ها، کورتیکواستروئیدها و داروهای ضد آلرژی و حساسیت اجتناب کرد. این داروها سیستم ایمنی بدن را تضعیف می کنند و می توانند رشد ویروس را تسریع کنند. این داروها ممکن است به صورت موقت علائم آبریزش یا حساسیت را کاهش دهند و ما اینطور احساس می کنیم که بیماری بهبود حاصل کرده است؛ در صورتی که ویروس درون بدن در حال فعالیت و گسترش است و ما فقط علائم ظاهری را کاهش داده ایم که این حتی می تواند پزشک را نیز به اشتباه بیندازد. در این شرایط ویروس زمانی خود را نشان می دهد که بسیار گسترش پیدا کرده و بیماری به مرحله سخت تری رسیده است.

۴: اگر تب داشتید نترسید

توجه داشته باشید که تب، با نامناسب کردن بدن به عنوان محل زندگی و تکثیر عوامل مهاجم، خود باعث تضعیف یا از بین رفتن این عوامل می شود و یا آبریزش، عطسه و سرفه، با دفع ویروس یا میکروب، به پاکسازی بدن و کاهش میزان این عوامل در سیستم تنفسی کمک کرده و امکان غلبه سیستم ایمنی بر باقیمانده ویروس ها را بیشتر می کند؛ لذا در طب سنتی تاکید شده که بلافاصله پس از بروز تب یا سرفه و عطسه یا آبریزش، نسبت به بندآوردن آن ها با دارو اقدام ننمایید و کمی صبر کنید و صرفا در صورت شدت یافتن یا به طول انجامیدن آن ها، در صدد تخفیف این علائم برآیید.
نکته مهم:در روزهای اول ابتلا به ویروس های تنفسی (دو سه روز اول)، معمولا علائم حرارت بارز است مانند داغی بدن (تب)، داغی سر و صورت، سرخ شدن صورت وچشم ها یا ته گلو، تورم گلو و همچنین خارش در نواحی سر و صورت و چشم و گوش.

اصول مهم درمان در طب سنتی ایران چیست؟

رعایت سبک زندگی (شش اصل ضروری که قبلا هم ذکر شد) بر اساس مزاج به عنوان یک اصل کلی و پایه ای در طب سنتی ایرانی مطرح است و همه افراد برای برخورداری از بالاترین سطح سلامت و همین طور برای به دست آوردن سریعتر سلامت بعد از مبتلا شدن به یک بیماری موظف به رعایت کردن اصول آن در کل زندگی هستند. به عبارتی دیگر رعایت مزاج هم در پیشگیری از ابتلا به انواع بیماری ها موثر است و هم در درمان بیماری ها. مصرف غذاهای مناسب مزاج و رعایت تدابیر مزاجی در هنگام ابتلا به بیماری، باعث تقویت قوای بدنی شده که خود باعث افزایش سرعت بهبودی می شود. باید حتما کنترل شود که در هنگام ابتلا به این قبیل بیماری ها خروج مواد زائد بدن به جا و درست باشد و مواد دفعی به خوبی و در زمان مناسب دفع شوند. از جمله موارد زیر:

۱: دفع کافی

یکی از موارد مهم در درمان بیماری در طب سنتی، درست و متعادل بودن تمامی دفعیات است. به عنوان مثال فردی که یبوست دارد، موارد زائد را نمی تواند به درستی و در زمان لازم از بدن دور کند و در نتیجه مواد زائد در بدن تجمع پیدا کرده و خود باعث بیماری یا بدتر شدن علائم بیماری می شوند از طرفی این مواد زائد باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی می شوند که خود زمینه را برای ابتلا به انواع بیماری ها مساعد تر می کند. درنتیجه رفع یبوست در این افراد بسیار مهم است.

توصیه هایی برای رفع یبوست

برای این افراد استفاده از ملین ها توصیه می شود مانند:
  • روغن بادام خوراکی،
  • روغن زیتون خوراکی
  • خیس شده انجیر یا آلو بخارا
  • همین طور روغن مالی شکم در جهت عقربه ساعت توصیه می شود.

۲: کاهش آب بدن 

ویروس های تنفسی علاوه بر علائم دستگاه تنفس و علائم عمومی، در پاره ای از مواقع علائم گوارشی نیز می دهد مانند اسهال یا حالت تهوع که بروز این علائم در حیوانات خانگی شایع تر است.

توصیه هایی برای جایگزینی مایعات

مصرف مواد مدر(ادرار آور) مانند آبمیوه ها، عرقیجات و دمنوش های گیاهی برای این افراد توصیه می شود. چرا که با مصرف مواد مدر، شستشوی سیستم گوارشی صورت گرفته و مواد زائد راحت تر دفع می شوند.

برای افرادی که دچار اسهال می شوند، دم کرده نعناع، زنیان، آب انار به همراه پیه آن (سفیدی های بین دانه ها)، آب عدس، برنج بو داده، گندم بو داده، ارزن خوراکی بو داده، سماق و آب سماق برای رفع اسهال مفید هستند.

۳: تعریق

عرق کردن به باز شدن منافذ بدن، دفع مواد زائد از آن و پایین آمدن دمای بدن کمک می کند.معرق ها (عرق آور ها) نیز برای دفع مواد زائد توصیه می شود. 

توصیه هایی جهت افزایش تعریق بدن

  • چنانچه فرد تب بالایی ندارد، زیر پتو استراحت کند تا عرق کرده و مواد زائد از طریق عرق دفع شوند.
  • نشستن در حمام گرم تا جایی که عرق کند برای این افراد در مرحله ای از بیماری توصیه می شود. 

۴: عطسه

عطسه آور ها (استنشاق ادویه خانگی یا گیاهی به نام کندش) در مواقعی که شخص عطسه ندارد، نیز یک کمک درمانی محسوب می شود.

توصیه های دارویی طب ایرانی برای درمان بیماری های ویروسی  تنفسی چیست؟

قدم بعدی مصرف دارو است که بسته به علائم و مزاج متفاوت است. به بیانی دیگر درمان در طب سنتی بر مبنای علائم و مزاج است. در طب سنتی علائم مورد دقت قرار می گیرند تا به علت اصلی و ریشه ای بیماری دست یابند و آن را درمان می کنند. اعتقاد بر این است که انواع مختلف بیماری (مانند ام اس، سرطان ها، بیماری های غددی و غیره) در عدم تعادل مزاج و اخلاط رخ می دهند و چنانچه مزاج در حالت تعادل باشد، احتمال ابتلا به این بیماری ها کمتر می شود.

توصیه های درمانی طب ایرانی برای افراد با مزاج گرم چیست؟

افراد با مزاج گرم (گرم و تر، گرم و خشک) باید به موارد زیر توجه کنند:

۱: مصرف گرمی جات را کم کنید

در این مرحله مصرف گرمیجات به خصوص در افراد با مزاج گرم باید محدود شوند چه بسا با مصرف این مواد علائم آلرژی هم به آن اضافه می شود، سیستم ایمنی و بدن شخص تحریک شده و مشکل صد چندان ایجاد می شود. مانند
  • تندی ها
  • شوری ها
  • شیرینی ها
  • مواردی همچون دمنوش ها یا بخورهای گرم (بابونه، آویشن، نعنا، اوکالیپتوس)،
  • عسل
  • خرما
  • مغز گردو یا پسته

۲: دارو هایی با مزاج سرد را جایگزین کنید

در این مرحله مصرف مواد رو به خنکی در این افراد توصیه می شود مانند

  • آب پرتقال
  • لیمو شیرین
  • گریپ فروت
  • گل پنیرک و گل بنفشه (به مدت ۲۰ دقیقه در آب سرد ریخته شده و سپس صاف و میل شود)، گل ختمی (به مدت ۲۰ دقیقه در آب جوش ریخته شده و سپس صاف و میل شود)
  • صاف شده خیسانده گل پنیرک، بنفشه و ختمی را  (می توان در فاز حاد حرارتی به صورت غرغره نیز مصرف کرد و علائم قرمزی، خارش و تورم گلو را بهبود بخشید.)می توان به صورت استنشاق در بینی نیز مورد استفاده قرار بگیرند
  • عرقیجاتی با مزاج سرد مانند عرق بید، کاهو، پنیرک، بارهنگ، کاسنی می توانند هم به صورت خوردنی و هم به صورت پاشویه، دهانشویه و شستشوی بینی مورد استفاده قرار بگیرند.
  • خوردن انار در فاز حاد نیز توصیه می شود.
  • تخم هایی مثل تخم خرفه، کاهو، خیار، گشنیز، مرو، اسفناج و … طبعی خنک دارند و می توانند به صورت جوشانده (البته بسیار کم باید جوشانده شوند)،
  • بخور (دهان، بینی و گوش)،
  • دهانشویه و بینی شویه (خیسانده، دم کرده، صاف شده) در فاز حاد مورد استفاده قرار گیرند.
  • مصرف سرکه نیز بسیار توصیه می شود (مگر کسی که آلرژی داشته باشد)؛ بو کردن و بخور سرکه حل شده در آب، التهابات را کاهش می دهد.
  • خوردن و غرغره کردن ماءالشعیر طبی (آب جو پخته شده) بسیار توصیه می شود.
  • مزمزه کردن و جرعه جرعه قورت دادن موادی که در آب تولید لعاب تولید می کنند مانند تخم شربتی، بارهنگ، بالنگو، گیاه ختمی، نشاسته، به دانه، تخم کتان، برای رفع گلودرد بسیار مفیدند.

توصیه های درمانی طب ایرانی برای افراد با مزاج سرد چیست؟

در مقابل، افرادی که علائم سردی دارند،
۱: باید ضمن پرهیز از سرما و سردیجات (چیزهای بی طعم یا ترش، لبنیات، مرکبات) و گرم نگه داشتن بدن، از گرمیجات استفاده کنند، مانند: 
  • غرغره کردن آب نمک
  • بخور آویشن
  • بابونه
  • مرزنجوش
  • ناخنک، و مانند آن ها
  • مصرف ماءالعسل
  • بخور آب پیاز و سیر نیز مفید است.

توصیه های مهم

  • افرادی که پنومونی دارند و ریه آنها درگیر شده است، واگیری و عفونت بیشتری را دارند چون کرونا، سیستم تنفسی تحتانی را بیشتر درگیر کرده و خطر این ویروس هم به همین علت است چون می تواند ذات الریه مرگ بار در افراد حساس ایجاد نماید. برای این افراد علاوه بر موارد گفته شده و بخورها، بادکش پشت قفسه سینه بسیار توصیه می شود.
  • برای افراد مبتلا به سینوزیت، علاوه بر رعایت موارد گفته شده، بادکش سینوس ها و چکاندن روغن بنفشه در بینی بسیار مفید است.
  • برای رفع بدن درد، استراحت، روغن مالی و بادکش توصیه می شود.
  • زوفا و پرسیاوشان نیز برای سرفه مفید است.

در پایان باید تاکید کرد کلیه توصیه های دارویی بیان شده حتما باید با نظر پزشک متخصص طب ایرانی تجویز و مصرف گردد.

نویسنده: دکتر مریم نواب زاده متخصص طب ایرانی
تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید