با توجه به اهمیت تغذیه نوزاد در سال های اولیه زندگی، و همچنین  اهمیت شیردهی با شیر مادر برای نوزاد، شناخت عوامل موثر بر کیفیت شیر مادر، نحوه صحیح شیردهی نوزاد، علت و علائم کمبود شیر مادر برای مادران بسیار با اهمیت است. در ادامه این مقاله نحوه صحیح شیر دادن کودک، زمان شیردهی و زمان از شیر گرفتن کودک و راهکار های هر کدام بیان می شود.

نحوه شیردادن

شناخت نحوه شیر دادن به نوزاد چه اهمیتی دارد؟

نحوه شیر دادن به نوزاد مهم است و توصیه می‌شود هفته های آخر بارداری سینه و نوک سینه برای شیردهی آماده شود. اگر آمادگی برای شیردهی ایجاد نشده باشد و همه نوک پستان در دهان نوزاد قرار نگیرد منجر به شقاق نوک پستان می شود که در این حالت شیر دادن مشکل ایجاد می‌کند؛ بنابراین نحوه شیردهی باید به مادر آموزش داده شود .

نحوه صحیح شیر دادن به نوزاد چگونه است؟

تمام بدن شیرخوار روبروی مادر و در تماس نزدیک با بدن مادر باشد، صورت شیرخوار روبه روی پستان مادر و چانه شیرخوار روی پستان مادر قرار بگیرد، دهان کاملا باز باشد، لب پایین به طرف خارج برگشته، قسمتی از هاله پستان در بالای لب فوقانی، قسمت کمی از هاله زیر لب تحتانی او قابل دیدن باشد.

درمان مشکلات و بیماری های مربوط به پستان در روزهای اول شیردهی

  • اگر ترک نوک پستان ایجاد شد مالیدن مواد چرب مثل شیر مادر روغن بادام شیرین، کوهان‌شتر کمک کننده هستند.
  • اگر پستان ها سفت شوند استفاده از ضماد سرکه و سرکه با عدس ترشح شیر را کم میکند.

فساد شیر 

چه عواملی باعث بد مزه شدن شیر مادر یا در اصل فساد شیر می شود؟

در طب سنتی برخی عوامل بر روی کیفیت شیر مادر تاثیر می گذارد، از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • جماع
  • بارداری
  • اعراض نفسانی
  • غذاها و نوشیدنی های نامناسب

۱: جماع:

فعالیت جنسی با تأثیر بر روی میزان و کیفیت شیر یکی از ملاحظات این دوران می باشد. زیاده روی در جماع به ضرر نوزاد شما است. فعالیت جنسی زیاد در افراد با مزاج خشک می‌تواند غلبه خشکی را تشدید کند و در مزاج سرد می‌تواند غلبه سردی را تشدید کند و با این دو کیفیت بر روی شیر تاثیر گذارد.

۲: بارداری:

به علت تغذیه همزمان جنین و شیرخوار از مادر شیردهی و دوران بارداری با اختلال مواجه می شود؛ چرا که مواد غذایی بدن مادر باید هر دو را پوشش دهد و ماده کافی جهت تولید شیر در اختیار پستان قرار نمی گیرد.

۳: اعراض نفسانی:

اضطراب و نگرانی، ترس و غم می‌تواند بر روی تولید شیر اثر نامطلوب بگذارد.

۴: غذاها و نوشیدنی های نامناسب:

مصرف نوشیدنی های کافئین دار اعم از چای و قهوه، نوشابه ها و غیره ممکن است سبب تحریک پذیری و بی اشتهایی شیرخوار شود. همچنین از آشامیدن الکل باید خودداری کرد. مصرف برخی غذاها مانند سیر، انواع کلم، پیاز، مارچوبه، تربچه و یا غذاهای پر ادویه و پر چاشنی ممکن است روی طعم شیر اثر بگذارد و تغییر ناگهانی طعم شیر سبب تمایل نداشتن شیرخوار به شیر خوردن شود. در صورتی که شیرخوار از شیر خوردن امتناع می کند بهتر است مادران از مصرف این مواد خودداری کرده و یا مصرف آن را محدود کنند. بنابراین مادر باید در دوران شیردهی دقت کند در صورتی که در خلال ۲۴ ساعت بعد از خوردن یکی از موارد ذکر شده کودک او به شکم درد مبتلا شد و یا گاز در روده های او به وجود آمد، از خوردن آن ماده غذایی خودداری کند.


شیردهی

۱: چه موقع باید به کودک شیر داد؟

شیر را نباید به یکباره به بچه داد، بهتر است که کودک را کم کم و با فواصل نه چندان زیاد سیر کرد و او را در این فواصل خواباند تا شیر را هضم کند. چون معده کوچک گنجایش کمی دارد. بهترین موقع تغذیه کودک وقتی است که بدن او را با روغن ماساژ داده یا او را شستشو داده و بعد به وی غذا دهید تا بدن آمادگی دریافت غذا را داشته باشد و در آرامش باشد .

۲: در هر وعده شیردهی نوزاد چه مقدار شیر باید بخورد؟

از نظر مقدار شیر خوردن باید به اندازه ای باشد که شکم نوزاد کشیده نشود و پرخوری نکند، زیرا بیش از اندازه شیر خوردن نوزاد موجب سستی، تنبلی، خواب آلودگی، ناآرامی، گریه و بالا آوردن شیر می شود و هضم را مختل می کند. چنانچه این نشانه ها پدید آمد فاصله میان شیردهی را طولانی تر کنید و سعی در تغییر عادت کودک شود. خواب او را افزایش دهید و با آب گرم، گرمش کنید و کمتر از عادتش به وی شیر بدهید، سپس به عادت خودش برگردانده شود. بهتر است کودک هر روز استحمام کند و در زمان استحمام شکم کودک ماساژ داده شود.

۳: اتمام شیردهی در هر وعده چه زمانی است؟

مادر نباید خودش سینه را از داخل دهان نوزاد بگیرد و شیردهی را به اتمام برساند؛ بلکه باید به نوزاد فرصت دارد تا خود شیر خوردن را رها کند.

۴: نحوه صحیح شیر دادن به کودک چگونه است؟

در ابتدای هر بار شیردهی شیر مادر رقیق تر است و به تدریج به مقدار چربی آن افزوده می‌شود، طوری که در پایان هر مرحله شیردهی مقدار چربی که برای رشد نوزاد ضروری است بیشتر می‌شود. بنابراین هر چه مدت شیردهی طولانی باشد نوزاد از چربی بیشتری استفاده می‌کند، کاملاً سیر می‌شود، در نتیجه فاصله بین دو مرحله شیردهی نیز بیشتر خواهد شد و افزایش وزن نوزاد طبق منحنی رشد طبیعی خواهد بود. به نوزاد خود اجازه دهید تا یک سینه را کاملا بمکد و سپس از سینه دیگر به او شیر دهید. در غیر این صورت میزان چربی دریافتی او کم می‌شود و سرعت رشد او کاهش می‌یابد.

مدت شیردهی به کودک چقدر است؟ 

بهترین زمان برای شیردهی دو سال است.


از شیر گرفتن کودک

بهترین زمان از شیر گرفتن کودک چه زمانی است؟

بهترین زمان برای از شیر گرفتن کودک، زمانی است که دمای هوا در حد اعتدال باشد، یعنی اواخر زمستان و اوایل بهار و اواخر تابستان است.

در چه فصولی از شیر گرفتن کودک توصیه نمی شود؟

در فصل خیلی گرم (تابستان) و در فصل خیلی سرد (زمستان) از شیر گرفتن توصیه نمی‌شود زیرا خطر از اسهال به علت سوء هضم وجود دارد.

چه توصیه هایی در صورت از شیر گرفتن کودک در فصول نامناسب وجود دارد؟

۱: فصل گرم: اگر بنابر ضرورت کودک را در گرما از شیر گرفتید،از دادن غذاهای چرب به کودک پرهیز شود. دادن کته ماست مفید است.

۲: فصل سرد: اگر در فصل سرما مجبور به از شیر گرفتن شدید، باید به کودک آب سرد ندهید و بدنش را گرم نگه داشته و میوه و غذای مناسب فصل به کودک داده اید.

روش از شیر گرفتن کودک چگونه است؟

بچه باید به تدریج از شیر گرفته شود. به این ترتیب ابتدا باید غذای او را با شیر آمیخت (یک وعده شیر یک وعده غذا) سپس در شروع سال سوم، کودک را از شیر بگیرید. قبل از آن هر گاه نوزاد میل به شیر داشت، کم کم به او بدهید و به تدریج فواصل شیر خوردن را زیاد کنید. اگر کودک در طلب پستان پافشاری کرد و به گریه افتاد چاره آن است که کمی پونه را کوبیده و با آب مخلوط کرده و پستان را به آن آغشته کنید تا هم مزه و هم شکل ظاهری آن خوشایند کودک نباشد.

برنامه غذایی برای از شیر گرفتن کودک چیست؟

قبل از اینکه به کلی طفل را از شیر بگیرید بهتر است او را به خوردن آبگوشت، حریره، فرنی، نان، تخم مرغ، گوشت و میوه های پخته عادت دهید. غذاهایی مثل شیر گاو، شیر بز، شیربرنج، حریره، سوپ با گوشت هایی که هضم آن آسان است، نان خوب پخته شده و نان هایی که از آرد و روغن و شکر تهیه می‌شوند را به می توان به کودک داد.

چه روش هایی برای از شیر گرفتن کودک وجود دارد؟

  • مالیدن چیزهای تلخ بر نوک پستان و ناخوشایند کردن‌سینه مثلاً با ضماد پونه که ذکر شد،
  • سرگرم کردن کودک با وسایل مختلف و گفتن حرف هایی در مذمت و تلخ بودن پستان.

در زمان از شیر گرفتن کودک به چه نکاتی باید توجه نمود؟

۱: از شیر گرفتن کودک باید با احتیاط و تدریجی باشد، به نگرانی های کودک توجه نمود و برخورد با کودک باید با ملایمت و به زبان کودک باشد.

۲: زمان خروج دندان کودک را از شیر نگیرید، بلکه در فاصله روییدن دو دندان باشد. چون دندان درآوردن خود مشکلات گوارشی برای کودک ایجاد می‌کند.

۳: باید ابتدا تعداد دفعات شیر دادن کم شود و منحصر به ۴ تا ۵ مرتبه شود و بقیه موارد با سوپ و حریره جایگزین شود که به تدریج غلظت و دفعات آن هم اضافه شود. کم کم آبگوشت و ترید هم اضافه شود.

****

منبع: برگرفته از کتاب «مبانی طب ایرانی مبتنی بر شواهد مقاله تدابیر بارداری و شیردهی» نویسنده: «دکتر سمیه ماهرو زاده» پزشک متخصص طب ایرانی

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید