همه ما به طور معمول گاهی با سکسکه مواجه شده ایم، در بیشتر مواقع این پدیده آزاردهنده بعد از چند دقیقه خود به خود یا به وسیله توصیه های خانگی رفع می شود. اما همیشه موضوع ختم به خیر نمی شود، گاهی زمان آن طولانی شده و راه های ساده خانگی اثری ندارد. اینجاست که باید برای رفع دلیل ایجاد آن تلاش کرد و به پزشک مراجعه نمود. در ادامه به بیان نکاتی در مورد سکسکه، دلایل و درمان آن با توجه به مبانی علم پزشکی نوین می پردازیم. 

سکسکه چیست؟

سکسکه شکایتی رایج و گیراست که در موارد طولانی یا متعدد کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. حاصل انقباض مکرر و غیر ارادی دیـافراگم و عضلات بین دنده ای و سپس بسته شدن ناگهانی گلوت می باشد و فرکانسی حدود ۴تا ۳۹بار در دقیقه دارد. سکسکه به طور معمول شکایتی گیرا و بی خطر است اما زمانی که پایدار یا مقاوم به درمان شود می تواند حاکی از بیماری های زمینه ای جدی در سیستم عصبی، ریوی، قلبی- عروقی یا گوارشی باشد.

سکسکه چگونه ایجاد می شود؟

این پدیده گوارشی بـه دنبال تحریـک رفلکـس سکسکه اتفاق می افتد. رفلکس آن، از یـک بازوی آوران شامل اعصاب واگ و فرنیک به عـلاوه الیـاف سـمپاتیک و یـک بازوی وابران که عمدتاً از عصب فرنیک است تشکیل شده است و مرکز آن در ساقه مغز می باشـد. تحریـک هـر قسـمت از ایـن قوس در سر، گردن، قفسه سینه یـا شـکم منجـر به سکسکه می شود. این تحریک می تواند توسط عفونت، دارو، ضربه یا حتی اتساع احشاء ایجاد شود.

علل ایجاد سکسکه چیست؟

امروزه گفت می شود که رایج ترین علت، اتساع معده به دنبال خوردن وعده های غذایی حجیم یـا خوردن نوشابه های گازدار است. همچنین غذاهای خیلی تند و الکل نیـز می تواند رفلکس سکسکه را تحریک کند. سیگار کشیدن، اخـتلالات اضطرابی، هیجـان حـاد، استرس، ترس و دیابت نوع دو نیز می تواند موجب سکسکه شود.

سکسکه چند نوع دارد؟

سکسکه بـر اساس مدت انقباض به سه گروه طبقه بندی می شود.

  • حاد،
  • پایدار،
  • مقاوم بـه درمـان.

تعریف انواع سکسکه:

حاد: در حالت حاد، چند دقیقه تا چنـد ساعت طول می کشد؛

پایدار: در حالت پایدار( Persistent Hiccups )زمان آن به بیشـتر از ۴۸سـاعت می رسد.

مقاوم به درمان: در نوع مقـاوم بـه درمـان( Intractable Hiccups )ممکن است بیشـتر از یـک مـاه طـول بکشد.

دلیل بروز نوع مقاوم به درمان چیست؟

سکسکه های پایدار و مقاوم به درمان ناشایع هستند امـا در برخی بیماری ها شیوع بیشتری دارنـد؛ بـرای مثـال ۲۹درصـد مبتلایان به بیماری پارکینسون و ۱۹درصد مبتلایان به بیماری رفلاکس معدی-مروی از سکسکه شـکایت دارنـد. همچنین این عارضه در بیماران با سرطان پیشرفته بین ۶/۰تا ۴/۹درصد گزارش شده است.

سکسکه های مقاوم به درمان چه مشکلاتی در بدن ایجاد می کنند؟

سکسکه هـای مزمن و مقاوم به درمان بـا ایجـاد اخـتلال در تغذیه، خـواب و تعـاملات اجتمـاعی کیفیـت زنـدگی فـرد را تحـت تـاثیر قـرار می دهد. همچنین می تواند منجر به عدم ترمیم زخم ها به دنبال جراحی های قفسه سینه و شکم شود .

راه درمان سکسکه چیست؟

درمان توصیه شده جهت این شکایت شامل برطـرف کـردن علت زمینه ای اسـت. در صـورت عـدم وجـود علـت زمینه ای،
علامت درمــانی بــا استفاده از مانورهای فیزیکی، داروهــا و درمان های طب مکمل مانند طب سوزنی، هیبنوتیزم و طب های سنتی ملل مختلف توصیه می شود.

در طب رایج اگـر مشـخص شـود بیمـاری خاصـی در فـرد می تواند به طور بـالقوه باعث ایجاد سکسکه شود، درمان آن معطوف به درمان بیماری زمینه ای است. اگر هیچ علتـی یافـت نشود، درمان تجربی بـا مانورهای فیزیکی، درمان دارویی،درمان های طـب مکمل مانند طب سوزنی و هیبنوتیزم و در نهایت روش های جراحی انجام می شود.

مانورهای فیزیکی:

مانورهای فیزیکی توصیه شده شامل:

  • حبس نفس،
  • ایجاد مانورهای والسالوا،
  • آشامیدن آب خیلی سرد،
  • کمپرس سرد بر صورت،
  • ماساژ کاروتید،
  • القای ترس، 
  • القای استفراغ.

درمان دارویی:

برای درمان دارویی داروهایی مانند موارد زیر می تواند توسط پزشک تجویز شود.

  • کلرپرومازین،
  • بکلوفن،
  • گاباپنتین،
  • متوکلوپرامید.
عوارض درمان دارویی چیست؟

درمان های دارویی ممکن است بـا عوارضی همچون کـاهش فشار خون، دیسکینزی تاخیری، گیجی، خواب آلودگی، عدم تعادل، بی خوابی و آریتمی همـراه باشند.

****

منبع: برگرفته از مقاله «مروری بر سكسكه از منظر طب ایرانی و طب رایج»، نویسندگان: «دکتر محمود باباییان، دکتر هاجر احمدی، دکتر محمد مظاهری، دکتر پیمان ادیبی» پزشک متخصص طب ایرانی

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید