بیماری سندروم تخمدان پلی کیستیک (pcos) یا به عبارت ساده تر «کیست تخمدان» یکی از شایع ترین بیماری ها در زنان سنین باروری است که در دهه ­های اخیر با افزایش شیوع چاقی، تغییر سبک زندگی، کاهش تحرک، تغییرات تغذیه ­ای و استرس، شیوع سندرم تخمدان پلی­کیستیک افزایش یافته است. با توجه به اینکه در علم پزشکی درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد و تنها به درمان علائم آن پرداخته میشود، توجه به روش های درمانی در طب سنتی ایران و از جمله بررسی درمان تخمدان پلی کیستیک با زالودرمانی اهمیت ویژه ای دارد. 

سندرم تخمدان پلی کیستیک «کیست تخمدان» چیست؟

سندرم تخمدان پلی کیستیک (pcos) از شایع ترین اختلالات آندوکرین (غدد درون ریز) در زنان سنین باروری است که شیوع آن ۱۰ تا ۱۵ درصد تخمین زده می شود و شایع ترین علت اولیگواوولاسیون (تخمک گذاری با دفعات کم)، عدم تخمک گذاری در جمعیت عمومی و نیز زنان مراجعه کننده با ناباروری است. در دهه­ های اخیر با افزایش شیوع چاقی، تغییر در سبک زندگی، کاهش تحرک، تغییرات تغذیه ­ای و استرس، شیوع آن رو به افزایش است. کیست تخمدان به عنوان یک بیماری مزمن دارای عوارض مختلفی از جمله ناباروری، هیپرپلازی (خونریزی غیرطبیعی رحمی)، سرطان آندومتر و… است.

علائم کیست تخمدان کدام است؟

بارز ترین نشانه این بیماری تغییرات قاعدگی یا قطع آن است اما دیگر علائم کیست تخمدان به شرح زیر است:

  • بزرگ شدن اندازه تخمدان­ ها،
  • بزرگ و سفت و سخت شدن قوام آن ها،
  • احساس سنگینی و پری در ناحیه تخمدان ­ها
  • گاه به علت اثر فشاری آن ایجاد درد در ارگان­های مجاور 
  • اولیگومنوره( در میان علائم تخمدان پلی کیستیک (pcos)، به علت نقش خود در نازایی و قابلیت افزایش خطر دیسپلازی و کارسینوم آندومتر اهمیت ویژه ای دارد.)

راه های تشخیص تخمدان پلی­ کیستیک چیست؟

۱: عدم تخمک­ گذاری: که با علائمی چون اولیگومنوره (۸ سیکل قاعدگی یا کمتر در یک سال و یا سیکل­های قاعدگی بیشتر از ۳۵ روز)، آمنوره (نبود قاعدگی در۳ سیکل متوالی یا ۶ سیکل غیر متوالی) تظاهر پیدا می­کند.

۲: هیپرآندروژمی: افزایش میزان هورمون های مردانه در گردش خون

۳: تعداد فولیکول ها در تخمدان: وجود تعداد ۱۲ عدد فولیکول یا بیشتر در هر تخمدان با اندازه ۲ تا ۹ میلی متر و یا فولیکول با حجم بیشتر از ۱۰ سی سی که در سونوگرافی مشخص می شود.

(وجود دو مورد از موارد بالا برای تشخیص این بیماری لازم است.)

درمان تخمدان پلی­ کیستیک در پزشکی رایج

درمان ­تخمدان پلی کیستیک در پزشکی رایج عمدتا متوجه علائم و عوارض این بیماری است که شامل درمان اختلالات قاعدگی، القای تخمک گذاری، درمان نازایی و عمدتا مشتمل برقرص ­های هورمونی، داروهای کاهنده قند خون و … می باشد. در مواردی نیز درمان های جراحی جهت برداشتن کیست­ ها و کوچک­تر کردن سایز تخمدان ­ها انجام می­شود. هر یک از این درمان ها عوارض متعدد دارند و هیچ کدام درمان قطعی و کاملی برای سندرم تخمدان پلی­کیستیک به حساب نمی­آیند. بنابراین مطالعه بر روی سایر روش­های درمانی از جمله درمان­ های موجود در طب سنتی و مکمل منطقی به نظر می­ رسد. از جمله این درمان­ها استفاده از زالو درمانی است که در منابع طب سنتی ایرانی در زیرمجموعه درمان با اعمال یداوی آمده است. 

کیست تخمدان در طب سنتی ایران (احتباس طمث)

در منابع طب سنتی ایران علائم بیماری تخمدان پلی­ کیستیک را می­ توان در بخش بیماری­ های رحم و در دو مبحث احتباس طمث (قطع کامل قاعدگی، کاهش مقدار خونریزی قاعدگی و یا افزایش فاصله بین دو قاعدگی) و اورام تخمدان (ورم تخمدان) جستجو کرد. مهم­ ترین علت این بیماری از دیدگاه طب سنتی تغییر مزاج تخمدان­ ها از حالت طبیعی است که به علت تجمع مواد زاید و آسیب­ رسان در تخمدان ایجاد می­ شود و به آن سوء مزاج تخمدان گفته می­ شود. شایع ترین سوء مزاجات تخمدان در احتباس طمث سوءمزاج مادی سرد و خشک و در رتبه بعدی سرد و تر است. همچنین تغییر در کیفیت و کمیت خون که ماده اصلی طمث(قاعدگی) است از علل دیگر احتباس طمث به شمار می­رود. این تغییر در موارد زیادی شامل افزایش غلظت خون و مخلوط شدن آن با اخلاط غلیظ و لزج است. ورم رحم و تخمدان نیز به عنوان یکی از علل احتباس طمث بیان شده است.

در طب سنتی ایران درمان بیماری­ ها به ترتیب بر اساس تدابیر غذایی، تجویزات دارویی و در مرحله بعدی درمان به کارگیری اعمال یداوی شامل خارج کردن ماده زائد انباشته شده در بدن با استفاده از فصد، حجامت، بادکش، زالو، غمض و دلک ، ایجاد اسهال، قی و حقنه انجام می­شود. در برخی موارد نیز اعمال یداوی از جمله زالو به عنوان گام اول درمان به حساب می­آیند.

زالودرمانی، درمان مکمل تخمدان پلی­ کیستیک

در احتباس طمث و اورام تخمدان نیاز به پاکسازی بدن به طور عموم و تخمدان­ ها به طور خاص وجود دارد و زالو درمانی در این بیماران ضمن تامین هدف از راه­های درمانی کاربردی و آسان است، که با خارج کردن ماده زائد و انحراف طبیعت (بدن) به سمت رحم و تخمدان، برقراری قاعدگی و نیز ایجاد اثرات آنتی ­اکسیدان و ضد التهابی انجام می­شود. زالو انداختن بر ساق­ ها در زمان نزدیک به وقت قاعدگی انجام می­ گیرد.

مکانیسم عمل زالو در بیماری کیست تخمدان

در بیماران (pcos) جریان خون رحمی مقاومت بالاتری نسبت به زنان سالم دارد. مواد موجود در ترشحات بزاق زالو با گشادکردن رگ های خونی، ایجاد خاصیت ضد انعقادی و از بین بردن لخته خونی موجب کاهش مقاومت عروقی، افزایش نفوذپذیری عروق و افزایش جریان خون مویرگی می ­شوند. زالودرمانی باعث بازگشت کاکرد  طبیعی سلول های دیواره رگ های خونی می­ شود. کاهش مقاومت عروق رحمی از طریق زالودرمانی باعث خون رسانی بهتر رحم و برقراری سیکل های پریود در این بیماران است.

زنان مبتلا به (pcos) فاکتورهای متعددی برای افزایش غلضت خون و استعداد بروز انواع بیماری های قلبی عروقی را دارند. این عوامل موجب افزایش خطر تشکیل لخته­ های داخل عروقی می­ باشند. خاصیت ضد تجمع پلاکتی مواد موجود در بزاق زالو مانع تشکیل لخته خونی است و سقط جنین به دلیل غلظت خون را کاهش می دهد. همچنین در پیشگیری از عوارض پر اهمیت مانند اختلالات عروقی و حوادث کاردیووسکولر نیز مواد موجود در بزاق زالو بسیار موثر است.

در پایان باید گفت امروزه گرایش به استفاده از زالودرمانی برای درمان این بیماری از سمت پزشکان در حال افزایش استف به نظر می­ رسد انجام کارآزمایی های دقیق بتواند کارایی این روش به عنوان یک راهکار درمانی کارآمد، کم عارضه و موثر را بیش از پیش به اثبات برساند.

منبع: بر گرفته از مقاله (مروری بر آراء طب سنتی در خصوص درمان سندروم تخمدان پلی کیستیک با زالو) نوشته دکتر مریم بهمن و دکتر مژگان تن ساز

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید