در طب سنتی ایران انواع محصولات به دست آمده از شیر (فرآورده های لبنی) مزاج خاص خود و خواص مشخص و ویژه ای دارند که در ادامه به بررسی و شناخت هر کدام از این فراورده های لبنی می پردازیم.

محصولات و فرآورده های لبنی مورد توجه طب سنتی چیست؟

در طب سنتی هر یک از فرآورده های لبنی ایجاد شده از شیر مزاج و خواص متفاوتی دارد.

این فرآورده های لبنی عبارت است از:

  • کره
  • پنیر
  • ماست
  • دوغ
  • قاراقروط
  • کشک

***

۱: کره (زُبد)

ویژگی های و خواص کره در طب ایرانی به شرح زیر است:

بهترین نوع کره کدام است؟

کره گاو لطیف ترین کره ها است.

طبیعت کره چیست؟

طبیعت آن در اول گرم و در آخر آن تر می باشد.

این فرآورده لبنی چه خواص و ویژگی هایی دارد؟

  • کره ملین و سبب نضج اخلاط می باشد.
  • کره چاق کننده است و همچنین موجب باز شدن سده ها می شود.
  • برای صاف کردن صدا و خشونت نای و حلق و سرفه ی خشک مفید است.
  • خوردن کره با شکر و خشخاش فوق العاده چاق کننده می باشد.
  • مالیدن کره بر بدن بالخاصیه موجب تغذیه بدن می گردد.

زیاده روی در مصرف کره چه عوارضی دارد؟

زیاده روی در مصرف کره سبب ضعف و سستی دهانه معده شده همچنین اشتها را کم می کند.

***

۲: پنیر (جبن)

پنیر یکی از فرآورده های لبنی پرطرفدار و پرکاربرد در صنایع غذایی و مصارف روزانه می باشد. ویژگی های و خواص پنیر (جبن) در طب ایرانی موارد زیر است و به سه دسته پنیر تازه، پنیر کهنه و پنیر چکیده تقسیم می شود.

طبیعت پنیر چیست؟

طبیعت تازه آن در دوم سرد و تر است.

پنیر برای چه افرادی مضر است؟

برای سرد مزاجان زیان آور است.

مصلح پنیر چیست؟

 مصلح آن نعناء و عسل می باشد.

پنیر تازه:

پنیر تازه چه خواصی دارد؟

  • پنیر تازه موجب تقویت معده و روده و کلیه می گردد.
  • پنیر تازه ملین شکم است و سبب تولید خلط صالح می گردد.
  • پنیر دیر هضم است ولی بعد از هضم سریعا در اعضا نفوذ می کند.
  • پنیر با مغز گردو و آویشن فوق العاده چاق کننده است.

پنیر نمک زده کهنه:

طبیعت پنیر کهنه چیست؟

پنیر نمک زده کهنه در دوم گرم و خشک است.

خواص پنیر کهنه چیست؟

  • پنیر کهنه از بین برنده بلغم می باشد.
  • موجب تقویت اشتها و امعاء شده.
  • چون رطوبات بدن را خشک می کند لاغر کننده است.

پنیر غیر چکیده:

ویژگی ها و خواص پنیر غیر چکیده چیست؟

پنیر غیر چکیده که در فارسی به آن دلمه می گویند.

  • تری بسیار دارد.
  • خواب آور می باشد.
  • برای التهاب معده و رفع خشکی پوست و یبوست و وسواس و بیماری های صفراوی و التهاب خون مفید است.
  • این نوع پنیر، برای سردمزاجان مضر است.

***

۳: ماست( لبن الحامض)

بهترین نوع ماست چیست؟

بهترین ماست، ماستی است که از شیر تازه گاو تهیه شده و به خوبی منجمد شده باشد.

طبیعت ماست چیست؟

طبیعت ماست در دوم سرد و تر است و هر مقدار که ترش تر و رقیق تر باشد سردی و تری آن زیاد تر است.

خواص ماست چیست؟

  • ماست موجب افزایش رطوبات بدن و کاهش تشنگی می شود.
  • سبب تقویت قوای جنسی گرم مزاجان می گردد.
  • ماست نسبت به دوغ به علت داشتن روغن بیشتر، غذائیت زیادتری دارد.

ماست برای چه افرادی مناسب نیست؟

ماست دیر هضم است و خلط خام تولید می کند به همین دلیل برای سرد مزاجان و افرادی که معده سرد دارند زیان آور می باشد.

مصلح ماست چیست؟

مصلح ماست، معجون های گرم و زنجبیل پرورده است.

***

۴: دوغ (مخیض)

بهترین نوع دوغ کدام است؟

بهترین دوغ دوغ تازه از ماست شیر گاو است که روغن آن را به طور کامل گرفته باشند.

طبیعت دوغ چیست؟

طبیعت دوغ در دوم سرد و تر است و تری آن غلبه دارد.

خواص و ویژگی های دوغ چیست؟

  • دوغ موجب تسکین جوشش خون می شود و در گرم مزاجان سبب تقویت نیروی جنسی می گردد.
  • مصرف دوغ سبب چاقی بدن می شود.
  • دوغ سبب کاهش التهاب معده و کبد شده همچنین موجب تسکین تشنگی می شود.

***

۵: قاراقروط (مَصَل)

طبیعت قاراقروط چیست؟

طبیعت آن در دوم سرد و خشک است.

مصرف قاراقروط چه فوایدی دارد؟

  • مصرف آن موجب تسکین تیزی صفرا و خون می شود و تشنگی را برطرف می سازد.
  • قاراقروط برای حرارت معده و کبد و اسهال صفراوی مفید است.
  • غرغره آن برای آفت و زخم های دهان و لثه و حلق و ورم های گرم آن مفید است.

عوارض مصرف قاراقروط چیست؟

ضرر قاراقروط ردی الغذا بودن آن است و زیاده روی در مصرف آن موجب نفخ و قولنج می گردد.

مصلح قاراقروط چیست؟

مصلح آن ادویه جات گرم و جوارش های گرم می باشد.

***

۶: کشک (اقط)

طبیعت کشک چیست؟

طبیعت آن سرد و در دوم خشک می باشد.

خواص و فواید مصرف کشک چیست؟

  • کشک قابض و مبرد است و موجب تسکین تیزی صفرا و خون می شود.
  • بریان کرده آن برای رفع اسهال مزمن بسیار موثر است.

عوارض مصرف کشک چیست؟

دیر هضم است و سبب تولید بلغم خام و ریاح، مخصوصا در مزاج های سرد و تر می گردد.

مصلح کشک چیست؟

مصلح آن جوارشات و گلقند است.

 

****

 

منبع: برگرفته از کتاب «مروری بر کلیات طب سنتی ایران» نویسندگان: « دکتر محسن ناصری، دکتر حسین رضایی زاده، دکتر رسول چوپانی، دکتر مجید انوشیروانی » اعضای هیئت علمی دانشگاه های علوم پزشکی، تهران، شاهد، شهید بهشتی و مشهد

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

 

 

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید