خشکی پوست و طب ایرانی **

پوست مهم‌ترین سد دفاعی بدن در برابر آسیب‌های محیط خارج است و همان‌طور که اعضای داخلی مثل قلب، کلیه، کبد و… دارای غشاء خاصی هستند تا عملکرد بهتری داشته باشند و از برخی عوامل آسیب‌زا نیز محافظت شوند، پوست هم مانند جلدی محکم، کل بدن را در برگرفته و از آسیب‌های محیطی در امان می دارد.
جالب است که پوست بزرگ‌ترین ارگان بدن است و می تواند آیینه ای از وضعیت سلامت اعضای داخلی بدن باشد. تظاهرات پوستی در بسیاری از بیمارهای سیستمیک و حاد و مزمن وجود دارند و می توانند در تشخیص و نیز پایش روند درمانی کمک کننده باشند.
علاوه بر کارکردهای مهم و اساسی پوست، ظاهر و سلامت پوست از جنبه زیبایی همیشه مورد توجه بوده و می باشد و مبحث زیبایی و سلامت پوست و مو، از مهمترین و در عین حال پرطرفدارترین موضوعات سلامت و بهداشت است.
در بین مشکلات پوستی، خشکی پوست از شایعترین شکایات مراجعین بویژه بانوان است. آمار بالای فروش انواع کرمها، لوسیون ها، صابونها و انواع محصولات بهداشتی و آرایشی که با عنوان کلی مرطوب کننده و آبرسان عرضه و مصرف می شود، موید این ادعاست که تعداد افرادی که در جامعه از خشکی پوست رنج می برند، نسبتا بالاست. خشکی پوست و طب ایرانی
در مواجهه با مشکل خشکی پوست باید علل و عوامل زیادی را مد نظر داشت. نژاد و ژنتیک و وراثت، اقلیم جغرافیایی محل زندگی، شغل، جنیست، سن، وضعیت دفعی بدن بخصوص یبوست، بیماریهای زمینه ای (مانند اختلال عملکرد تیروئید، بیماریهای کبدی)، فصل، داروهای مصرفی، کمبود برخی مواد و ویتامین ها در بدن (مانند ویتامین D3، فریتین و … )، سبک زندگی، تغذیه، نوع مواد شوینده (مانند صابون و شامپو و …)، اختلال خواب، وزن، شرایط محیطی(مانند تماس با مواد شیمیایی، خاک و …)، تغذیه و … همگی می توانند در خشکی پوست موثر باشند. البته برخی بیماریهای پوستی هم با خشکی پوست همراه است. برای مثال درماتیت‌ها و اگزاما همراه با خشکی پوست هستند که می تواند خشکی ژنرالیزه و فراگیر باشد و یا صرفا در محل ضایعات باشد.
معمولا پوست انسان در فصل پاییز خشک‌تر می شود و بطور طبیعی از میانسالی به بعد با کم شدن ضخامت موست و تحلیل چربی پوست بدن، خشکی پوست شایعتر است.
از منظر طب ایرانی، خشکی پوست بدن غالبا ناشی از کم شدن رطوبت زیر جلدی است که اصطلاحابه آن غلبه خلط سرد و خشک در پوست می گویند. توجیه اینکه در فصل پاییز خشکی پوست شایعتر می شود، هم این است که مزاج فصل پاییز، به سرد و خشک است.
البته خشکی پوست همیشه توام با سردی نیست و ممکن است با افزایش حرارت بدن همراه باشد. در اینگونه موارد، معمولا نواحی بدن که دچار خشکی شده اند، خارش هم دارند.
فراموش نکنیم که بطور معمول پوست قسمت هایی از بدن مثل پاشنه، روی زانوها و ساق پا، خشک هستند که معمولا ناشی از تماس مسنمر آن نواحی با جسم و سطوح سخت باشد.
افرادی که دچار خشکی پوست هستند، باید:
۱) تدابیر زیر را مدنظر داشته باشند:
– اهتمام به اصلاح رفتارها در حوزه سبک زندگی
– داشتن رژیم غذایی سالم و مناسب
– خواب مناسب و کافی
– درمان بیماریهای گوارشی مانند یبوست
– بیماریهای زمینه ای مانند پرکاری تیروئید
– استفاده از شوینده مناسب و سازگار با نوع پوست
– رعایت تدابیر طب که می تواند در سلامت پوست موثر واقع شود (مانند تدابیر سن، تدابیر بانوان، تدابیر فصول، تدابیر شیوخ و سالمندان، تدابیر اقلیم و آب و هوا و …)
– وضعیت سلامت روان
– و …
۲) ترجیحا باید از استحمام با آب بسیار داغ اجتناب کنند.
۳) بعد از استحمام و خشک کردن آب بدن با وسیله حوله، بدن را با روغن های مرطب(مرطوب کننده) چرب کنند. این کار باید زمانی انجام شود که سطح بدن، هنوز نمناک است. روغن کنجد، روغن بادام شیرین، روغن بنفشه، روغن کدو و … برای اینکار مناسب اند. البته نوع روغن بستگی به شرایط بیمار و با تجویز پزشک طب ایرانی خواهدبود. خشکی پوست و طب ایرانی
۴) نوع شوینده اعم از صابون، شامپو و … که در خشکی پوست توصیه می شود، نیز مهم است. صابونها و شامپوهایی که حاوی عصاره های گیاهی با خاصیت رطوبت بخشی مانند گل ختمی، گل بابونه و … هستند، مناسب است.
۵) در طب ایرانی علاوه بر تدابیر، ترکیبات و داروهایی که بطور موضعی باعث نرم شدن پوست می شوند، برخی غذاها و داروها هم رطوبت افزا بوده بطور باعث افزایش رطوبت کل بدن و بالطبع پوست می شوند. استفاده از آنها حتما باید با تشخیص و تجویز پزشک طب ایرانی باشد و مصرف خودسرانه آنها می تواند آسیب زا باشد. آب هویج، انواع سوپهای ساده، ماءالشعیر طبی سوپ جو، شیر برنج، شیرتازه محلی، برخی نوشیدنی ها و دم نوش های گیاهی اثرات رطوبت بخشی دارند. خشکی پوست و طب ایرانی

تذکر:
فراموش نشود که موضوع مزاج و توجه به آن در افراد، در طب ایرانی، نقطه کلیدی است و بسیاری از علل و عوامل موثر در بیماریها، در چارچوب و قالب کلی مزاج فرد قابل تفسیر و بررسی است. طبیعی است با اصلاح هرگونه انحراف و سوءمزاجی در فرد، بهبود علایم و شکایات فرد سهل الوصول تر خواهد بود و چه بسا بدون تدابیر مزاج، اصولا درمان امکانپذیر نباشد. این قاعده کلی در مورد خشکی پوست هم صدق مینماید. برای مثال انتظار این است که پوست افرادی که مزاج آنها میل به خشکی(گرم وخشک یا سرد و خشک) است، خشک‌تر از سایر افراد باشد. در مقابل اگر فردی با مزاج مایل به تری(گرم و تر یا سرد و تر) از خشکی پوست شکایت داشته باشد که معمولا انتظار نمی رود، باید دنبال علل غیرمزاجی مانند شغل، تغذیه، خواب و … بود

**دکتر محمدجعفر طالب پور
تحریریه سایت مزاج

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید