خجالت، احساس نگرانی و تنش در برخوردهای اجتماعی به خصوص در برخورد با افراد نا آشناست و ۳ نوع تاثیر رفتاری، فیزیولوژیک و شناختی دارد؛ اثرات رفتاری آن شامل صدای آهسته، کاهش حرکات بدنی، اشکال در صحبت کردن و اجتناب از محیط‌ های ترسناک است؛ اثرات فیزیولوژیک آن افزایش ضربان قلب، خشکی دهان، لرزش، تعریق، احساس گیجی و تهوع هستند. علائم شناختی خجالت افکار منفی درمورد خود و ترس از ارزیابی منفی دیگران است.
از دیدگاه طب ایرانی خجالت کیفیتی نفسانی است که نفس به تدریج به سوی داخل و سپس به سرعت به سوی خارج حرکت می‌کند و مرکب از فزع و فرح است، به عبارتی ابتدا روح حیوانی و حرارت غریزی مانند حالت ترس، جهت فرار از امر موذی به داخل بدن رفته و در مرحله بعد، با فکر این که این مسئله ترسناک نیست، مانند حالت فرح به سمت خارج حرکت می‌کند.
در هنگام خجالت، حرارت بدن افزایش یافته و کمی رطوبات بدن تحلیل می‌یابد، لذا ابتدا رنگ چهره زرد و سپس سرخ شده و فرد عرق می‌کند و به دلیل تحلیل بخشی از حرارت ممکن است دچار لرز شود. خجالت می‌تواند حتی باعث تسخین حرارت غریزی، احتراق اخلاط و ایجاد حُمّی به خصوص از نوع یومیه(تب یک روزه)، احداث قلق، اضطراب، تشویش حواس و کاهش اشتها شود.
حُمّی یوم ایجاد شده در این افراد «حُمّی هَمّی» نام دارد. در حُمّی هَمّی علائمی مشابه حُمّی ناشی از غم مانند زردی چهره همراه با آثار ضعف و فروریختن چشم ها مشاهده می‌شود، ولی به دلیل اهتمام جهت انجام کاری، نبض مایل به عظم خواهد بود. تیره شدن رنگ ادرار (گاهی به رنگ ناری)، تیزی بوی ادرار و سوزش در مجرای ادراری از دیگر علائم این نوع حُمّی است.
راهکارهایی برای درمان خجالت:
جهت درمان خجالت، درصورت امکان، ابتدا باید سبب را برطرف نمود و سپس اقدام به تقویت فرد کرد. از تدابیری که در ادامه بیان می‌شود می‌توان جهت تقویت استفاده نمود:

  1. استفاده از عطرهای سرد.
  2. شستن بدن با آب گرم در حمام نیم گرم در زمان انحطاط بیماری چندین بار در روز.
  3. مالیدن روغن های خوشبو مانند روغن بنفشه بادام، روغن نیلوفر، روغن گل، روغن بادام و نیز مغز گردویی که با گلاب و یا عرق بیدمشک پرورده شده باشد، به تمام قسمت های بدن به جز روی معده.
  4. ماساژ به میزان کم و نرم.
  5. تغذیه فرد با غذاهای لطیف خشگوار و افزایش دهنده تری مانند گوشت بزغاله، جوجه و مرغ فربه، ماهی تازه کوچک، قلیه کدو، قلیه اسفناج، قلیه خیار یا دوغ تازه.
  6. استراحت در بستر نرم.
  7. مصرف آب بسیار سرد جهت تسکین تشنگی.
  8. انجام ندادن کارهایی که سبب افزایش گرمی می‌شود، به ویژه اگر این افزایش گرما با ایجاد خشکی هم همراه باشد.

توصیه: هرچند در منابع طب ایرانی مطالب ارزشمندی در مورد خصوصیات رفتاری انسان ها و از جمله خجالت نوشته شده است و توصیه هایی برای کنترل یا اصلاح آن ها بیان شده است ولی باید به دو نکته دقت کامل نمود: نکته اول اینکه بخش قابل توجهی از خصوصیات رفتاری مربوط به خصوصیات شخصیتی افراد می باشد که بخشی از این تفاوت ها در مباحث مربوط به مزاج به زیبایی تبیین شده است. در این خصوص هر چند تعدیل آن ها مطلوب و امکان پذیر می باشد ولی تغییر کامل آن ها چندان منطقی به نظر نمی رسد و تلاش بیش از حد در این خصوص به نتیجه مطلوبی منجر نخواهد شد.
نکته دوم اینکه بسیاری از خصوصیات رفتاری انسان ها با تمرین، آموزش، تجارب شخصی و برنامه های گروهی، در حدودی که با اصل فوق منافات نداشته باشند، قابل تغییر هستند لذا افرادی که به نحوی مایل به اصلاح خصوصیات نامطلوب خود می باشند نباید از این روش های ارزشمند غافل شوند.

(دکتر مرتضی مجاهدی)

***

منبع: کتاب اصول سبک زندگی سلامت محور

تنظیم: سینا جوانبخت

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید