از دیدگاه طب سنتی ایران یک فرد در طول دوران زندگی خود، در سنین مختلف شریط خاص مزاجی و بدنی دارد. بر همین اساس شناخت تقسیم بندی طب ایرانی در مورد سنین مختلف زندگی فرد و تغییرات و اتفاقات خاص هر سن لازم به نظر می رسد. 

از دیدگاه طب ایرانی دوران زندگی انسان به چند دوره تقسیم می شود؟

از دیدگاه طب ایرانی دوران زندگی را می توان به دو دوره جداگانه تقسیم کرد دوره درون رحمی یا جنینی و دوره بیرون رحمی. هریک از این دو دوره با توجه به تغییرات تکاملی و مزاجی به چند دوره تقسیم می شود:

دوره درون رحمی چیست؟

این دوره خود به چهار قسمت تقسیم می شود.

۱: انعقاد نطفه:

با به هم رسیدن تخمابه زن و مرد نطفه منعقد شده و در جدار رحم جایگزین می شود.

۲: علقه (خون بسته):

در مرحله علقه شکل جنین این بسیار شبیه زالو است که به رحم چسبیده و همچنین در این مرحله که حدود ۱۵ روزگی است جنین از رحم آویزان بوده و حدود ۶ میلی متر طول دارد.

۳: مضغه (پاره گوشت):

مرحله‌ای از رشد درون رحمی که هنوز بافت استخوانی تشکیل نشده و انتهای آن تا حدود ۴۰ روزگی است.

۴: جنین:

اهمیت سلامت جنین در این زمان آشکارتر می شود زیرا در این دوره سلامت ‌جنین به شدت وابسته به سلامت والدین به ویژه مادر است.

دوره بیرون رحمی چیست؟

بدن انسان در سنین مختلف زندگی حالت های متفاوتی دارد این حالت ها با توجه به تغییرات مزاجی به چهار دوره کلی تقسیم می شود:

۱: دوره رشد و نمو

در این مرحله بدن دائم در حال رشد و نمو است و به همین دلیل برخی حکما آن را سن حداثت ( جوانی و تازگی) می نامند.

 مزاج غالب در این سنین گرم و تر است، تولید خون به عنوان غذای اصلی بدن زیاد می‌شود و تا حدود ۳۰ سالگی ادامه دارد البته رشد ظاهری اعضا تا ۲۰ سالگی آشکار است اما از آنجایی که از ۲۰ تا ۳۰ سالگی قوت و انرژی فرد افزایش می‌یابد و دندان‌های عقل نیز در این سنین می‌رویند، حکما آن را تا نزدیک ۳۰ سالگی یعنی حدود ۲۸ سالگی در نظر گرفته اند.

 دوره حداثت یا جوانی به دلیل رشد و تغییرات سریع به چهار دوره هفت ساله تقسیم می شود:

الف: هفت سال اول

دوران طفولیت است از ابتدای ولادت تا انتهای رشد دندانهای شیری (حدود ۲ و نیم سالگی) را سن شیرخوارگی و بعد از آن را تا ابتدای رشد دندانهای دائمی دوران صبوتت یا کودکی می نامند. در این دوره اعضای بدن استحکام و قدرت نسبی پیدا می‌کنند و می‌توانند بعضی از کارهای شخصی را انجام دهند مانند غذا خوردن و دستشویی رفتن.

ب: هفت سال دوم

سن صبابت یا صبی کودکی است. کودک در آن قوی‌تر می‌شود. شروع بلوغ دختران و پسران در این دوره است دختران به تکلیف شرعی رسیده و پسران در آستانه آن قرار می گیرند، این دوره شامل دو دوره پیش از بلوغ و بلوغ است. جهش رشد قدی و شروع عادت ماهیانه دختران در این سنین اتفاق می افتد.

ج: هفت سال سوم

«رهاق» در آستانه بلوغ، اواخر سن نوجوانی و کامل شدن بلوغ در دختران است.

د: هفت سال چهارم

«فتی» نوجوانی است. در این دوران رشد و نمو به تدریج متوقف می‌شود و اعضای بدن محکم می شوند.

 

 ابن‌سینا مزاج دوران طفولیت تا انتهای سن رشد را از نظر گرمی معتدل، از نظر تری کمی بیشتر از معتدل می داند و همین گرمی و تری را سبب رشد و نمو در این سنین عنوان می‌کند.

۲: دوره شباب یا جوانی

دوره شباب یا جوانی زمانی است که فرد در نهایت قوت و قدرت بدنی است. از دیدگاه طب ایرانی این دوره از حدود ۳۰ سالگی آغاز می‌شود و تا حدود ۴۰ سالگی ادامه دارد. در این دوران یک توقف نسبی در رشد ایجاد می‌شود، بیشترین مزاجی که در این دوره دیده می شود گرم و خشک است. تولید خلط صفرا در این سن زیاد است.

 عمل به توصیه های حفظ سلامتی به ویژه از دوران ابتدایی عمر (تدابیر کودکی) و (تدابیر جوانی) و… با توجه به روند طبیعی تغییرات مزاجی می‌تواند فرآیند رشد و نمو را در کودکان و نوجوانان بهبود بخشیده و جوانی سالم تر را به برای آنان به ارمغان بیاورد.

۳: دوره بزرگسالی یا کهولت

(۴۰ الی ۶۰ سالگی) در این دوران کاهش در قوت های انسان مشاهده می‌شود، در زنان قدرت باروری کاهش یافته و یائسگی اتفاق می‌افتد. مزاج غالب این سنین سرد و خشک است و تولید خط سودا زیاد می‌شود و تا ۶۰ سالگی ادامه دارد. ‌نمی توان برای ورود به این دوران سن دقیقی را مشخص نمود، هر چه فرد جوانی سالم‌تر و قوی تری داشته باشد دیرتر به کهولت می رسد.

 متاسفانه امروز به دلیل سبک غلط زندگی شاهد خانم های جوان هستیم که از نظر کاهش توان و قدرت علائم دوران کهولت را دارند که یائسگی زودرس می تواند یکی از عوارض آن باشد.

۴: دوره پیری

بعد از ۶۰ سالگی تا انتهای عمر است در این سنین ضعف در قوت ها ایجاد می شود، مزاج اصلی فرد در این دوره در نهایت سردی و خشکی است اما به دلیل ضعف در از بین بردن و دفع مواد زائد از بدن این مواد در بدن تجمع می یابند و موجب بیماری هایی مانند فشار خون، دیابت و… می شود.

 

در پایان باید تاکید کرد این دسته بندی ها در افراد مختلف و با توجه به سبک زندگی (نوع تغذیه، شادی، حفظ سلامتی، ورزش و…) هر فرد می تواند تغییر کند. 

 

****

 

منبع» برگرفته از کتاب «بلوغ دختران و طب سنتی» نویسندگان: دکتر الهام اختری، دکتر مریم ایرانزاد اصل، دکتر سمیه ماهروزاده»

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

 

 

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید