بیماری یبوست یکی از انواع بیماری های دستگاه گوارش است. در منابع طب ایرانی دفع یکی از انواع روش های پاکسازی بدن محسوب می شود و خود به اقسام مختلف تقسیم می گردد. دفع گوارشی یکی از انواع دفع است و در صورت ایجاد انسداد و یبوست در جریان دفع گوارشی ، بدن با انباشت مواد زائد مواجه می شود و در نتیجه بیماری های متعدد بروز می کند. به همین دلیل بیماری یبوست مادر بیماری ها می تواند قلمداد شود.

تعریف یبوست در طب سنتی و طب رایج چه تفاوتی با هم دارد؟

یبوست در طب ایرانی با آنچه که در طب رایج گفته می شود کمی تفاوت دارد. طب رایج، اجابت مزاج را از سه بار در روز تا سه بار در هفته را طبیعی می داند؛ در حالی که یبوست در مکتب طب سنتی ایران باید به ازای هر وعده اصلی غذایی دفع مدفوع وجود داشته باشد.

به همین منظور هر یک از این دو دیدگاه اقدام متفاوتی در این زمینه دارند. به عبارت دیگر از منظر طب ایرانی هر اسهالی بیماری نیست و حتی در مواردی نیز جهت پیشگیری از بیماری با کمک غذا یا دارو، لینت مزاج یا اسهال ایجاد می شود (استفراغ پیشگیرانه)

علل یبوست در طب نوین چیست؟

به طور خلاصه می توان گفت که از نظر طب نوین، از مهم ترین علل یبوست موارد زیر است.

  • کم آب شدن بدن،
  • مصرف فیبر پایین در رژیم غذایی
  • کاهش فعالیت بدنی

عوامل موثر در تعداد دفعات اجابت مزاج و قوام مدفوع از نظر طب نوین کدام است؟

بر اساس نظر طب نوین تعداد دفعات اجابت مزاج و قوام مدفوع به عوامل متعددی بستگی دارد.

۱: تغذیه

اولین آن ها نوع تغذیه می باشد مصرف مقدار قابل توجه فیبر در وعده های غذایی به طور قابل توجهی می تواند از ابتلا به یبوست جلوگیری نماید. بر اساس تحقیقات صورت گرفته در کشور های آسیایی مانند ژاپن ،چین و کره به علت مصرف زیاد غلاتی مانند برنج، یبوست کاهش قابل ملاحظه ای در مقابل کشور های اروپایی داشته است.

۲: وضعیت روحی و روانی افراد

یکی دیگر از عوامل موثر وضعیت روحی و روانی فرد است. اضطراب و استرس اگر پایدار بوده و بر فرد مستولی شده باشد می تواند سبب ایجاد یبوست گردد. زیرا استرس از طریق مسیر سمپاتیک سبب کاهش حرکت لوله گوار و از جمله روده بزرگ می گردد.

۳: میزان فعالیت بدنی و ورزش

میزان فعالیت نیز در تنظیم عادات اجابت مزاج موثر است . افرادی که ورزش منظی دارند کمتر دچار یبوست خواهند شد. زیرا فعالیت بدنی، بر خلاف استرس، حرکت لوله گوارشی را اقزایش می دهد همچنین یبوست می تواند از عوارض مصرف داروها می باشد .

فیزیولوژی روده ها چگونه است؟

روده ها در شب تقریباً غیر فعال هستند اما بعد از بیدار شدند حرکت خوردن یا نوشیدن پاسخ معدی روده ای فعال شده حرکات روده افزایش می یابد معمولاً حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بعد از صرف غذا احساس دفع ایجاد می‌شود در زمانی که مدفوع به قسمت انتهایی روده بزرگ رانده شده و احساس دفع ایجاد شده است اگر فرد به علت نوع کاری و محیط زندگی نتواند برای اجابت مزاج اقدام کند این رفلکس به صورت ناخودآگاه بعد از مدتی از بین می‌رود البته بعد از ۵ تا ۲۰ دقیقه باز می گردد و اگر امتناع از اجابت مزاج ادامه پیدا کند منجر به یبوست می گردد.

توصیه طب ایرانی به افراد مبتلا به یبوست چیست؟

اولین توصیه در فرد دچار بیماری یبوست این است که حتماً ۳۰ دقیقه بعد از صرف غذا خصوصاً بعد از وعده صبحانه که پاسخ معدی روده‌ای فعال تر از نقاط دیگر است به توان به دستشویی برود و مدتی در آنجا توقف داشته باشد حتی اگر دفعی صورت نگیرد این افراد باید توجه داشته باشند که به مدت طولانی رفلکس بدنشان سرکوب شده است و مدت طول خواهد کشید تا مجدداً فعال شود.

در آموزه های طب ایرانی چه روش هایی برای ایجاد نرمی در مدفوع و ربع یبوست وجود دارد؟

در طب ایرانی توصیه های خوراکی عمومی و مفردات دارویی موثر در درمان یبوست یا اصطلاحا برای ایجاد لینت (نرمی) مزاج مدفوع وجود دارد که در زیر به آنها اشاره می کنیم :

  • مصرف آش و سوپ‌های سبکی که چغندر و اسفناج زیادی داشته باشد از اولین توصیه ها هنگام یبوست است.
  • مصرف ترکیب مغز کافشه انجیر و عسل
  • مصرف خیسانده انجیر خشک یالو بخارا
  • مالیدن روغن های همچون روغن بادام شیرین و غیره بر روی شکم پهلو ها نیز به درمان یبوست کمک می کند.
  • مصرف میوه تمر هندی و گل قند در صورت جواب ندادن با روش های قبل و شدید بودن یبوست(بر طبق دستور پزشک طب ایرانی)
  • مصرف داروهای مسهل: تاکید می شود حتما باید توسط پزشک تجویز شود زیرا در صورت عدم آمادگی دستگاه گوارشی و یا وجود انسداد ، عوارض جبران ناپذیری به دنبال خواهد داشت.

چه زمانی می توان مسهل مصرف نمود؟

در منابع طب ایرانی برای درمان یبوست یکی از توصیه ها مصرف مسهل می باشد اما زمان مصرف آن بسیار مهم است. در برخی شرایط مانند فصول خیلی گرم ایجاد اسهال شدیدا منع شده است. بهترین زمان مصرف مسهل فصل بهار توصیه شده است .نظرات و شرایط دیگری نیز برای اسهال ایجاد اسهال بیان شد در ادامه به ذکر چند تا از آنها می پردازیم:

  • مصرف داروهای مسهل برای افراد کاملاً سالم کودکان سالمندان افراد بسیار لاغر و دارای ضعف بدن با وجود داشتن یبوست توصیه نمی شود.
  • تجویز داروی مسهل در فصل گرم و همچنین فصل سرد ممنوع است و در این فصول باید با تدابیر غذایی مانع از ایجاد بیماری یبوست شد.
  • چند روز قبل از تجویز داروی مسهل فرد بیمار باید گوارش خود را مراعات کند و از مصرف موادی که معده و روده ها را ضعیف می‌کند اجتناب کند و باید دفع راحت و منظم  انجام گیرد یا مواد داخل خون یا بدن فرد آمادگی خروج را پیدا کند سپس مسهل تجویز شود.
  • داروی مسهل باید قبل از احساس گرسنگی و بعد از هضم وعده غذایی قبلی باشد
  • تا زمانی که دارو عمل خود را به طور کامل انجام نداده بیمار نباید چیزی بخورد.
  • بعد از اتمام ایجاد اسهال و رفع یبوست فرد، غذای کم حجم و سبک میل ‌شود و از مقاربت جنسی و همچنین هیجان و ناراحتی شدید احتراز گردد.

 

****

 

منبع: برگرفته از کتابچه «پاکسازی بدن در منابع طب ایرانی، متون اسلامی و مقایسه با تحقیقات پزشکی رایج» نویسنده:«خانم دکتر فاطمه مرادی» پزشک متخصص و دستیار دکتری تخصصی طب ایرانی

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید