این روزها با افزایش بسیار بالای میزان ابتلای افراد به ویروس کرونا و سویه دلتای آن، علاوه بر توجه به اصول بهداشتی و رعایت کامل و دقیق پروتکل های بهداشتی، شناخت راه حل هایی برای رفع عوارض ناشی از این بیماری و کمک به تسریع درمان نیز ضروری است. از آن جا که یکی از مهم ترین عوارض بیماری تنگی نفس می باشد در ادامه به معرفی یک روش طبی برای تسکین این موضوع یعنی استفاده از آبزن می پردازیم.

اگرچه در این زمینه کار آزمایی بالینی وسیع انجام نشده ولی با توجه به تجربیات بالینی و مستندات علمی که در زیر به چند نمونه اشاره می شود  قابل اجرا است.

 آبزن در کتب طب ایرانی چگونه تعریف می شود؟

در طب ایرانی، به ظرف پر از آب گرمی که برخی داروهای مناسب هر بیماری را درون آن می ریزند آبزن می گویند، ولی در اصطلاح اطبای طب ایرانی، به قرار دادن بدن یا اجزایی از بدن درون محفظه‌ای در معرض هوا یا مایعات با دماهای مختلف جهت مقاصد درمانی اطلاق میگردد. هرچند درکتب حکما به حوض بزرگی به اندازه طول قامت انسان که در حمام میساختند و برای آبتنی و نیز معالجه بیماران به کار میرفت، نیز آبزن گفته میشد. حکیم بزرگ ابن سینا و حکمای دیگر چون جرجانی از این روش در درمان بسیاری از بیماریها نام برده اند

مکانیسم های اثر آبزن در طب ایرانی چیست؟

استفاده از آبزن نتایج زیر را به دنبال دارد: 

۱- رطوبت بخشیدن

۲- کاهش درد

۳- تعدیل و اصلاح اخلاط

۴- آرامش و خواب آوری

۵- برطرف کردن انواع خستگی و بی حالی

۶- انحراف مواد از قسمتی به قسمت دیگر بدن

چه بیماری هایی با آبزن درمان می شوند؟

لازم به ذکر است در طب ایرانی انواع آبزن وجود دارد که در درمان بیماری های زیادی  کاربرد دارد که چند نمونه از این بیماریها را نام می بریم :

  • سردرد،
  • سکسکه،
  • تنگی نفس
  • خشک،
  • بعضی انواع تب ،
  • بی حسی،
  • بی خوابی،
  • دردهای خشک و …

آیا استفاده از آبزن عوارض جانبی دارد؟

هر روش درمانی باوجود منافع آن، دارای مضراتی می باشد. آبزن، روش درمانی بسیار کم ضرر و سالمی است که وجود استفاده طولانی مدت و یا بی مورد از این روش، می تواند عوارضی به شرح ذیل در پی داشته باشد:

  1. زیاد نشستن در آب گرم می تواند موجب گرمی قلب و تهوع شود و فرد غش کند.
  2. اگر گرمی آب به حدی باشد که برای پوست ناخوشایند باشد، منافذ پوست را گشاد نمی سازد و رطوبت آن به بدن نمی رسد و پوست را سفت می کند.
  3. نشستن طولانی مدت در آب گرم، به ویژه در افراد لاغر و ضعیف، سبب ضعف قوه و سستی بدن می شود.
  4. در این روش احتمال انتقال بیماری های عفونی به علت استفاده مشترک از یک آبزن وجود دارد.

جایگاه آبزن در طب رایج چگونه است؟ 

مطالعات زیادی کاربرد آبزن را در درمان انواع بیماری ها نشان می دهد. یکی از مطالعاتی که در سال های اخیر توسط متخصصین طب ایرانی انجام گرفته است تاثیر آبزن در تسکین دردهای ناشی از دیابت و به اصطلاح نوروپاتی دیابتی بوده است.

مطالعه ای که در اینجا اشاره به آن حائز اهمیت است، تاثیر قرار دادن دست و پا در آب گرم در بهبود عملکرد ریوی در بیماران مبتلا به آسم است. این مطالعه یک گزارش از بیماری ۳۳ ساله است که از دو هفته قبل از  بستری مبتلا به ویز و تنگی نفس شده بود و به علت مشکلات شدید تنفسی در بیمارستان بستری بود. تست تنفسی، الگویی از انسداد برگشت پذیر راه های هوایی را نشان می داد. بیمار به مدت سه روز تحت درمان آبزن گرم دست و پا قرارگرفت. تست تنفسی قبل و بعد از درمان با آبزن انجام  شد. تستهای تنفسی بهبود قابل توجهی بعد از انجام آبزن نشان دادند.

نکته مهم:

این درمان یکی از اقدامات اورژانسی کم کردن تنگی نفس در بیماری کرونا است ولی نباید از اقدامات رایج طبی غافل شد.

***

آبزن آب و نمک

روش اجرای آبزن آب و نمک:

روی یک مبل به صورتی نشسته باشند که سر به عقب تکیه داده باشد و به اصطلاح لم داده باشند (می توان چند عدد بالش پشت کمر قرار داد). پاها  را در یک تشت که تا مچ پا را آب بگیرد قرار دهند. آب باید خیلی گرم ولی خوشایند باشد، یعنی گرما در حدی نباشد که ناچار به تحمل آن باشند. به ازای هر لیتر آب گرم، حدود ۵ قاشق سرخالی از سنگ نمک پودر شده ( یا یک قاشق غذاخوری سرخالی به ازای هر ۱ لیوان) ریخته و حل کنید.

شوری آب هم نباید در حدی باشد که باعث سوزش و اذیت پوست پا شود.

پاها تا قوزک در تشت آب نمک قرار داده شود. بقیه پا که از آب بیرون است باید پوشیده باشد و برهنه نباشد. یک کتری آب جوش آماده در کنار بیمار باشد تا در صورت سرد شدن آب به تشت اضافه کند.

بهتر است پوششی روی پا انداخته شود. به مدت ۱۵ دقیقه در همین وضعیت بمانند. بعد از ۱۵ دقیقه پاها را آرام خشک کرده و یک جوراب پوشیده و از زیر پوشش بیرون بیاورند.

نکات مهم:

۱: می توان در زمان تنگی نفس این درمان را به همراه ماساژ پاها تکرار نمود.

۲: در صورت تعریق، طپش قلب، کلافه شدن، آرام پاها را بیرون آورده و خشک کنید، دقت کنید ناگهان پاها با هوای بیرون تماس پیدا نکنند، ماساژ پاها در این مورد، هم بسیار کمک کننده است.

۳: در صورت قاعدگی و یا روزهای نزدیک به آن، با پزشک مشورت شود. 

نکته پایانی:

بر اساس این مطالعه و تجربیات اخیر بدون شک این روش دربهبود عملکرد ریوی بیماران کرونایی موثر خواهد بود. مطالعات وسیع تر در این زمینه به محققین توصیه می شود.

****

نویسنده: «دکتر عطیه السادات دانش» پزشک متخصص طب ایرانی، برگرفته از مقاله  (آبزن، راهکاری ساده و مؤثر در درمان و پیشگیری بیماریها از دیدگاه طب سنتی ایرانی) دکتر سید رضا وکیلی نیا، دکتر مهدی علیزاده، دکتر مجید اصغری و…

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید