زایمان طبیعی یک فرایند فیزیولوژیک می باشد که درد شدیدی را در یک بازه زمانی برای مادر به همراه دارد. طول مدت زایمان و میزان درد زایمان دو فاکتور تاثیر گذار بر روند زایمان می باشد. زایمان سخت و طولانی، که از عوارض زایمان طبیعی است مشکلات متعددی را برای مادر و نوزاد به وجود می آورد. راهکارهای مختلفی از جمله تجویز گیاهان دارویی برای تسریع و تسهیل زایمان و پیشگیری از زایمان های سخت ارائه شده است. در ادامه به بررسی برخی تدابیر طب ایرانی در جهت تسهیل زایمان می پردازیم.

توصیه های طبی برای ماه نهم بارداری و کمک به تسهیل زایمان چیست؟

مطالب قبل از شروع زایمان شامل دستورات کلی ماه نهم بارداری در زمینه موارد زیر می باشد:

  1. تغذیه
  2. حمام و آبزن
  3. روغن مالی و داروهای موضعی
  4. بخور دادن
  5. داروهای واژینال
  6. وضعیت جسمی (فعالیت بدنی)
  7. وضعیت روحی و روانی 
  8. آب و هوا

۱: تغذیه

از مهم ترین مواردی که در طول دوران بارداری و به خصوص ماه نهم به آن توجه می شود و  در تسهیل روند زایمان نقش دارد، تغذیه مادر باردار است.

توصیه های تغذیه ای برای ماه نهم بارداری چیست؟

رژیم غذایی، باید در جهت کم کردن خشکی بدن و افزایش انعطاف ویژه در ناحیه لگن پایه‌ریزی شود. برای رسیدن به این هدف حکما در مورد تغذیه در ماه آخر بارداری و کمک به تسهیل زایمان به پرهیز از غذاهای قابض و مصرف هر چه بیشتر غذاهای مرطب (مرطوب) و ملین تاکید کرده اند.

خوردن غذاهای قابض برای مادر باردار چه تاثیری دارد؟

غذاهای قابض موجب جمع شدن و افزایش تونوس ماهیچه ها، افزایش تراکم بافت ها، کاهش انعطاف مفاصل و ایجاد یبوست گوارشی می‌شود.

خوردن غذاهای ملین برای مادر باردار چه فایده ای دارد؟

ملینات و مرطبات موجب باز شدن و کاهش تونوس ماهیچه ها، کاهش تراکم بافتی، افزایش انعطاف مفاصل و نرم شدن وضعیت دفاعی می‌شود.

 زن باردار باید از غذاهای قابض، غلیظ و دیر هضم بپرهیزد و غذاهای لطیف و سهل الهضم بخورد.

 

غذاهای قابض که در ماه آخر بارداری باید از آن ها پرهیز شود کدام است؟

از غذاهای قابض که حکما منع نموده اند می توان به غذاهای ترش مزه، گوشت گاو و گوساله، غذاهای کنسروی، سوسیس و کالباس، قارچ، خرما، عدس، کلم، بادمجان، ماکارونی، آش رشته، کله‌پاچه، غذاهای سرخ کردنی و حلیم اشاره کرد.

غذاهای مرطب و ملین که در ماه آخر بارداری توصیه می شود کدام است؟

 مادر باردار در ماه آخر بارداری بهتر است بیشتر از غذاهای چرب و نرم ملین بخورد.

  • یکی از انواع غذاهای ملین غذاهایی است که در آن از گوشت های چرب و سبزی های ملین استفاده می‌شود مانند شوربای مرغ چرب شامل مرغ فربه، گشنیز، اسفناج و برنج.
  • از دیگر غذاهای مفید حلوای که در آن از شکر و روغن بادام استفاده شده باشد.
  •  توصیه شده که از شیر گاو هر روز بر حسب تحمل بنوشد.

داروهای مناسب جهت تسهیل زایمان کدام است؟

  • در ماه نهم بارداری خوردن روزانه لعاب دانه «به» (ملین) و بذر کتان (ملین و باز کننده جریان خون قاعدگی) با نظر پزشک متخصص طب ایرانی به صورت ناشتا می تواند توصیه شود.
  • در صورت یبوست مزاج بهتر است روزانه روغن بادام شیرین که ملین است ناشتا خورده شود.
  • همچنین خوردن آب شنبلیله که ملین و مسهل ولادت است می تواند سودمند باشد.

نکته مهم: هر نوع دارو در جهت ایجاد نرمی مزاج و تسهیل روند زایمان فقط با نظر و تجویز پزشک متخصص طب ایرانی باید مصرف شود.

 

۲: حمام و آبزن

حمام کردن و نشستن در وان آب ولرم باعث کمک به آسان شدن روند زایمان و کاهش درد ها می شود. 

هدف کلی از حمام و آبزن چیست؟

هدف کلی از حمام و آبزن کسب حرارت لطیف و رطوبت رسانی به بدن می باشد. عملکرد آبزن در رطوبت رسانی قوی تر است. همچنین عملکرد موضعی آبزن بیشتر است و می‌توان در آن از داروهای مختلف استفاده کرد.

 در راستای افزایش انعطاف بدن و جلوگیری از قبض حکما انجام حمام و نشستن در آبزن (یعنی نشستن در لگن آب تا ناف) در ماه نهم بارداری را به صورت روزانه توصیه کرده اند. برخی حاکما مانند ابن سینا توصیه می‌کنند که زن باردار به حمام برود و علاوه بر استحمام داخل آبزن بنشیند، اما عده‌ای فقط آبزن و یا استحمام را توصیه می کنند.

ویژگی های حمام و آبزن برای تسهیل زایمان چگونه باید باشد؟

  1. باید محیط حمام گرم نباشد
  2. آب حمام و آبزن ولرم باشد 
  3. آبزن در داخل حمام گرم نباشد

مدت حمام کردن برای خانم باردار چقدر است؟

مدت حمام کردن و نشستن در آبزن باید طولانی نباشد زیرا حمام گرم و طولانی بدن را سست و ناتوان می‌کند و خشکی آور است. مدت انجام حمام و آبزن برای هر فرد به اندازه ای باشد که آن فرد خسته و ناتوان نشود.

چه داروهایی را می توان در آبزن استفاده کرد؟

می‌توان در داخل آب از جوشانده کلم( خارج کنندگی جنین) و شنبلیله و شوید (باز کننده جریان خون قاعدگی ) و تخم کتان استفاده کرد.

۳: روغن مالی و داروهای مالیدنی

حکما در ماه آخر بارداری استفاده موضعی از برخی روغن‌ها و ادویه های مرطِب را بر روی قسمت های پایینی بدن توصیه می کنند علاوه بر ایجاد رطوبت، این عمل موجب شل شدن عضلات می شود.

زن باردار باید روزانه کمر، تهی گاه، شکم و کشاله ران را با روغن‌هایی از قبیل روغن شوید، بابونه، خیری، بنفشه، بادام، کنجد یعنی روغن های مرطب چرب کند .

۴: بخور دادن

یکی دیگر از راه های موضعی استفاده از ادویه، دود کردن داروی مورد نظر و استفاده از دود در موضع می باشد بهتر است جهت تسهیل زایمان دود مشک و ادویه های خوش بو را در مهبل وارد کنند زیرا داروهای معطر جنین را به سمت خود می کشاند.

۵: داروهای واژینال

گاهی استفاده واژینال از داروهای معطر مانند مشک و روغن هایی مانند روغن شوید بابونه و… بر اساس تجویز متخصص طب ایرانی، در جهت تسهیل زایمان می تواند مفید باشد.

۶: فعالیت بدنی

 در باب حرکات و فعالیت جسمانی توصیه‌هایی در منابع جهت آسان تر شدن زایمان وجود دارد تا از طریق افزایش قدرت عضلات به زایمان کمک کند.

 به طور کلی زن باردار باید در آسایش و راحتی باشد از سوی دیگر افزایش فعالیت بدنی قبل از زایمان به تسهیل ولادت کمک می کند پس بهتر است در ماه نهم بارداری، پیاده روی و فعالیت بدنی ملایم انجام شود ولی فعالیت در حدی باشد که فرد خسته نشود.

تاثیر ورزش برای مادر باردار چگونه است؟

ورزش کردن برای زن باردار باعث موارد زیر می گردد:

  • دفع فضولات
  • افزایش حرارت غریزی
  • قوی شدن بدن

فعالیت بیش از حد ورزشی در ماه آخر بارداری چه عوارضی دارد؟

فعالیت بیش از حد باعث افزایش بی‌رویه حرارت و موجب افزایش خشکی می گردد.

۷: وضعیت روحی

با توجه به تاثیر وضعیت روحی بر جسم حکما به جنبه‌های روانی در دوران بارداری توجه نموده اند.

 شادی و نشاط موجب افزایش حرارت و رطوبت در بدن و غم و غصه باعث سردی و خشکی می شود از آنجا که حرارت باعث افزایش توان بدنی می‌شود و رطوبت از طریق افزایش انعطاف پذیری به بهبود روند زایمان کمک می‌کند. باید زن باردار آرامش روانی داشته باشد از غم و غصه و چیزهایی که باعث ناراحتی او می‌شود بپرهیزد و به آنچه موجب شادی و نشاط و می‌شود بپردازد.

۸: آب و هوا

چون آب و هوا بر روی جسم اثر گذار است بهتر است تا حد امکان هوای محیط زندگی او معتدل رو به گرمی باشد و از سرما و گرمای زیاد اجتناب کند.

عوارض سرما و گرمای شدید برای زن باردار چیست؟

سرمای شدید موجب ایجاد قبض و کاهش انعطاف بدن و گرمای زیاد هوا باعث کاهش عملکرد عضلات می گردد.

****

منبع: برگرفته از کتاب «درسنامه طب ایرانی مبتنی بر شواهد» تالیف: گروه نویسندگان

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید