تدابیر فصل زمستان در طب ایرانی
از دیدگاه طب ایرانی، مزاج فصل زمستان سرد و تر است و در فصل زمستان با افزایش نسبی سردی و تري بدن مواجه هستیم. بنابراین برای جلوگیری از بیماری و حفظ سلامت، باید با رعایت تدابیر مربوط به این فصل این افزایش نسبی در سردی و تری را جبران کنیم. لزوم این جبران در افرادی که مزاج آنها متمایل به سردی و تری است بیشتر خواهد بود. تدابیر فصل زمستان هم شامل دستورات غذایی است و هم توصیه های مرتبط با سبک زندگی.
۱) مهمترین گام در رعایت تدابیر فصل زمستان، جلوگیری از سرد شدن بیش از حد بدن است. بدان‌معنی که هم در مصرف خوردني‌ها و نوشيدني‌هاي سرد، احتیاط بیشتری شود و هم از سرد شدن بیش از حد بدن جلوگیری گردد.
۲) در زمستان و در مورد خوردنی ها و آشامیدنی ها رعایت موارد زیر لازم است:
الف) پرهيز از خوردن آب سرد و بویژه آب یخ، کاهش مصرف لبنيات مخصوصاً دوغ و ماست، و نیز مصرف کمتر آش‌ها و سوپ‌هاي خيلي لعابدار كه معمولا ارزش غذایی زيادي ندارند.تدابیر فصل زمستان
تذکر۱:
برخی از آش ها مانند آش شله قلمکار، و حلیم ها بخاطر داشتن گوشت، بلغور گندم، حبوبات، سبزیجات معطر مانند ترخان و نعناع و نیز سیرداغ و پیازداغ، افزودن ادویه جات گرم مانند فلفل و دارچین به آنها نه تنها ارزش غذایی بالایی دارند، بلکه اصولا حزء غذاهای زمستانی به حساب می آیند. آنچه در زمستان منع مصرف دارند، غذاها و سوپ‌هاي آبكي است که داراي سبزيجات و لعابدار است.
تذکر۲:
منع مصرف سوپ ها در افراد سالم است. وگرنه در شرایط بیماری مانند سرماخوردگی ها و … که معمولا در زمستان فراوانی بالایی دارند، سوپ ها و غذاهای ساده و سبک توصیه می شود‌. البته در این موارد نیز می توان با استفاده از سبزیجات مناسب و نیز برخی افزودنی، از سردی و تری آنها تا حدودی کاست. تدابیر فصل زمستان
ب) ️در فصل زمستان بدن برای جلوگیری از اتلاف حرارت، آن را از سطح بدن به داخل بدن معطوف می کند. لذا دستگاه گوارش انسان در زمستان گرم تر بوده لذا هضم قویتر است. به همین دلیل غذاهای سنگین و دیرهضم که مثلا در فصول گرم چندان دلچسب نبوده و با مشکلات گوارشی مانند نفخ و … همراه هستند، برای فصل زمستان مناسب بوده و عوارض گوارشی کمتری ایجاد می کنند. حلیم ها، كباب‌های حاوی گوشت قرمز( چنجه، کباب برگ، كوبيده)، آبگوشت ها، کوفته ها و … پیشنهادات خوبی برای گنجاندن در رژیم غذایی زمستان اند.
ج) بهتر است در زمستان گوشت مصرفی خانواده ها از گوشتهای انتخاب شود که طبع گرمتری دارند. گوشت بره، گوشت كبك، بلدرچين، جوجه مرغ، شتر و … از این گروه اند. تخم‌ مرغ، تخم بلدرچین، تخم کبوتر، تخم شترمرغ هم برای زمستان غذای مناسبی هستند. تدابیر فصل زمستان
د) نوشيدني‌هاي مناسب برای زمستان، چای هل، چای زنجبیل، چای زعفران، چای به، چای سیب، چای دارچین، دم نوش گل گاوزبان، اسطوخودوس، بابونه و … اند. این نوشیدنی دارای طبع گرم بوده و بهتر است گرم مصرف شوند.
تذکر:
تمام این توصیه ها منوط به این است که مصرف آنها از نظر پزشک ایرانی برای فرد منع مصرف خاصی نداشته باشند. مثلا در فردی که نسبت به یک ماده غذایی حساسیت دارد، باید از مصرف آن ولو جزو توصیه های غذایی زمستان باشد پرهیز شود. همچنین افرادی که مزاج گرمتری دارند، باید در مصرف غذاها و نوشیدنی های گرم افراط نکنند.
ه) در فصل زمستان باید مصرف ادویه جات و چاشني‌هایی که طبع گرم تری دارند بیشتر استفاده شود. دارچين، زعفران، زيره، آويشن، مرزه، فلفل و … از این دسته اند. افزودن این چاشنی ها بعنوان مصلحات به غذاهایی که طبع سردتری دارند، توصيه مي‌شود.
ز) برخی غذاها، میوه جات و سبزیجات مختص فصل زمستان اند و فصل برداشت آنها هم در فصول سرد اند. چغندر، لبو و شلغم از بهترین آنهاست که برای فصل زمستان خیلی دلچسب اند.
۳) از منظر طب ایرانی یکی از بهترین راهها برای افزایش حرارت بدن، ورزش و فعالیت بدنی است که باید در فصل زمستان از آنها غافل نماند.
۴) علاوه بر تغذیه یکی از راههای غلبه سردی بدن، مواجهه با باد و سرماي مستقيم است. به همین دلیل استفاده از لباس های گرم بخصوص آنها که حاوی پشم اند، کلاه، شال، هدبند، کلیه بند و … در زمستان لازم است. این موضوع در افرادی که مزاج آنها سردتر بسیار حیاتی است. تدابیر فصل زمستان
۵) اقداماتي مثل اهداء خون، زالودرمانی، فصد و خونگيری، حجامت و … اصولا باعث سردتر شدن بدن می شوند. بنابراین در زمستان صرفا باید در صورت لزوم و با تجویز پزشک طب ایرانی و ترجیحا در روزهایی که دمای هوا گرم تر است انجام شود.
۶) بیماریهای شایع در زمستان، سرماخوردگي، زكام يا سینوزیت، خلط ته حلق اند. از نظر طب ایرانی با رعایت تدابیر زمستان هم از نظر تغذیه ای و هم سبک زندگی، ریسک ابتلاء به اين بیماریها کمتر می شود و در صورت ابتلاء روند بهبودی سریعتر و عوارض کمتری بروز می نماید.

*****

دکترمحمدجعفرطالب پور

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید