چاقی یکی از بزرگ ترین مشکلات افراد در جامعه امروزی است. تغییر عادات غذایی و سبک زندگی مهم ترین دلیل بروز این پدیده می باشد. در طب ایرانی این مسئله به خوبی بیان شده است. در ادامه این مطلب به بیان تقسیم بندی های طب ایرانی در مورد چاقی می پردازیم.

چاقی و انواع آن در طب ایرانی

در طب ایرانی چاقی به دو دسته تقسیم می شود

  1. چاقی مجاز
  2. چاقی غیر مجاز

چاقی مجاز به چه معناست؟

افزایش وزن در حدی که سبب بروز اختلال در افعال طبیعی بدن نشود چاقی مجاز است.

چاقی غیر مجاز چیست؟

چاقی غیر مجاز یا افزایش وزن به گونه‌ای که اختلال در افعال طبیعی بدن ایجاد کند و زمینه ساز ابتلا به بیماری‌های بسیاری می شود.

چاقی خطر ابتلا به چه بیماری هایی را افزایش می دهد؟

چاقی عامل ابتلا به بیماری های قلبی، عروقی، تنفسی، دیابت، ضعف جنسی و نازایی باشد. از علل نازایی و یا سقط های مکرر چاقی است گاهی چاقی در کل بد نیست ولی افزایش رطوبت رحم باعث سقط جنین می شود.

برای هر فرد دو نوع وزن طبیعی و وزن تناسب اندام قابل تصور است. وزن سلامتی و وزن تناسب اندامی

باید در نظر داشت که وزن تناسب اندام وزن صحی و وزن سلامتی فرد نیست و چه بسا وزن تناسب اندامی در فردی موجب آسیب به فعال طبیعی فرد بشود. وزن طبیعی هر فرد (علی‌رغم اینکه از چه گروه سنی یا چه نوع استخوان بندی باشد وزنی است که در آن تمام اندام‌های بدن، افعال مربوط به خود را به خوبی و با قوت تمام انجام می‌دهند.)

نشانه های وزن طبیعی چیست؟

نبود احساس سنگینی به هنگام فعالیت بدنی، احساس نشاط درونی به سبب صدور افعال طبیعی از مجاری طبیعی و وجود نشاط جسمی و تمایلات جنسی طبیعی که نشان دهنده کمال سلامت است.

علائم وزن تناسب اندامی چیست؟

در آن وزن اندام‌های بدن دارای نسبت های لازم با یکدیگر هستند توازن میان حجم عضلات و حجم استخوان ها را تناسب اندام می گویند.

انواع چاقی کدام است؟

دو نوع چاقی داریم:

۱:  چاقی ناشی از تولید و تجمع چربی یا پی (که چاقی شخصی(شحمی) گفته می شود) و به این فرد شحیم یا سمین گفته می‌شود

۲: چاقی ناشی از تولید و تکثیر گوشت و عضله چاقی لحمی و به این فرد لحیم گفته می شود.

اسباب تری در بدن چیست؟

تری و رطوبت باعث ایجاد انواع چاقی می شود. اما این رطوبت چگونه در بدن ایجاد می شود؟ در جواب این سوال باید گفت برخی فعالیت ها یا خوراکی ها باعث افزایش بیش از مقدار طبیعی رطوبت و تری در بدن می شوند و همین ها ایجاد کننده چاقی هستند. اسباب ایجاد تری در بدن و در نتیجه ایجاد چاقی عوامل زیر می باشد:

۱: عدم تحرک

که سبب افزایش رطوبت های زائد و در نتیجه چاقی می شود.

۲: کثرت خواب

خواب طول و عمق دارد. طول خواب افراد یعنی مدت زمانی که فرد بخوابد و سرحال شود به گرمی و سردی بستگی دارد هرچه فرد گرم تر باشد با خواب کمتری نشاط خواهد داشت و بلعکس برای ۰سرحال بودن فرد سرد مزاج نیاز به مدت زمان خواب بیشتری دارد و این در حالی است که هر دو سالم هستند و سوء مزاج ندارند ولی افرادی که سوء مزاج دارند حتی با زمان خوابیدن مناسب هم سرحال نخواهد بود.

۳: عمق خواب

به میزان رطوبت فرد بستگی دارد هر چه بدن یک فرد مرطوب تر باشد عمق خواب افزایش می یابد اگر فردی با کوچکترین صدایی بیدار می‌شود یعنی خشکی غلبه دارد اگر فردی بیش از نیاز بخوابد رطوبت در بدن افزایش می یابد.

۴: خواب نیمه روز

خواب در نیمه روز به ویژه پس از ناهار افزایش رطوبت و بیماری‌های مفصلی می دهد. فقط افراد گرم مزاج و افراد ضعیف که اگر نخوابند فعالیت مناسبی ندارند مجاز هستند قبل از اذان ظهر یک خواب کوتاه (قیلوله) داشته باشند.

۵: تجمع فضولات

روی هم خوری و تجمع اخلاط خام در بدن که دفن شده‌اند میزان تری را در بدن افزایش می دهد.

۶: اخراج بیش از حد خلط صفرا

هر ۴ خلط در عروق جریان دارند گاهی مشاهده می شود افراد پس از لاغر شدن عصبی می شوند، چون با لاغری بلغم اضافی خارج می شود ولی خلط صفرا وجود دارد و خود را بروز می‌دهد. پس در رژیم های لاغری این دو خلط باید به موازات هم خارج شوند هر چند وقت یکبار باید داروی خارج کننده خلط صفرا مثل آلو بخارا یا تمرهندی به بیمار داد که صفرای زائد را دفع کند و تعادل برقرار شود افرادی که مواد ترش زیاد می‌خورند (صفرابر)  صفرای خود را خارج می کنند. خلط صفرا رطوبت بلغم را گرم می کند و تبدیل به خلط خون می کند اگر صفرای بدن بدون دلیل خارج شود ، بلغم خود را بروز می‌دهد و تعریف(طبق تعریف) غالب می شود.

۷: پرخوری و پرنوشی

از اسباب عمده ایجادکننده تری است.

۸: کثرت خوردن غذاهای تر

میوه های تر در طب رایج برای رژیم لاغری توصیه می‌شود برخی میوه‌ها رطوبت دارند و تری فرد را افزایش می دهند با این که ابتدا ممکن است فرد لاغر شود ولی پس از مدتی ثابت و حتی افزایش وزن خواهند داشت. میوه های مجاز برای رژیم لاغری انگور و سیب است و اگر فردی تمایل به خوردن میوه های تر مثل زردآلو دارد بهتر است خشک استفاده کند که رطوبت را افزایش ندهد.

۹: استحمام معتدل

حرارت باعث ذوب شدن رطوبت می شود در استحمام معتدل یعنی حرارت حمام بالا نیست تری ها به سطح پوست آمده ولی حرارتی وجود ندارد که آن را دفع کند پس مجددا تری آب را جذب کرده و رطوبت بالا میرود.

۱۰: استفاده از آبزن ها

آبزن ها مخزن های آب بزرگی است که دارو را داخل آن مخزن می ریختند اگر آبزن معتدل باشد فقط رطوبت رسانی می کند امروز از آبزن ها برای بیماری های زنان و بیماری مفصلی استفاده می‌شود مثلاً آبزن بومادران برای دردهای استخوانی و سردی اندامها که باید آب خیلی گرم دائماً داخل مخزن شب شود اگر آب معتدل و سرد باشد خود رطوبت را بالا میبرد.

۱۱: شادی و خشم متعادل

ناراحتی معتدل و شادی معتدل اعراض نفسانی (حالات روحی) بر گرمای درونی بدن اثر می گذارد. در عصبانی شدن حرارت به خارج می آید و بدن را جمع می‌کند اگر خشم و غضب تکرار شود در طولانی مدت گرمای بدن هدر رفته و فرد را به سمت سردی می برد.

شادی معتدل حرارت را کم به بیرون می آورد و رطوبت بخش زیادی می‌شود مثلاً در بچه ها محیط شاد باعث رشد آنها و ایجاد کننده تری است.

 ۱۲: چاقی طبیعی و چاقی غیر طبیعی

در چاقی طبیعی عملکرد فرد مختل نمی‌شود ولی در چاقی غیر مجاز افعال طبیعی بدن اختلال دارند که باعث نقص در عملکرد اندامها می‌شود نقص در عملکرد اندامها به معنای بیماری و مرض است.

مرض فعل سه گونه است:

  • کاهش و نقصان در فعل مثلاً کاهش دید در چشم
  • بطلان در فعل مثلاً فرد کاملا نابینا شود
  • تشویش و تغییر در فعل، تشویش به معنای بی قراری است مثلاً فردی که دائما پای خود را حرکت می‌دهد.

نکته پایانی

در پایان ذکر این نکته مهم به نظر می رسد که در طب ایرانی برای رفع یک مشکل یا بیماری صرفا یک حرکت درمانی موثر نیست و باید بسیاری از امور اصلاح گردد که اکثر این امور مربوط به سبک زندگی فردی می باشد. پس اگر مبتلا به چاقی هستید (چه چاقی کل بدن و چه چاقی در اندامی خاص) صرفا گرفتن رژیم غذایی نمی تواند نتیجه بخش باشد و یا در صورت نتیجه دادن این نتیجه دائمی نخواهد بود و بعد از تغییر سبک غذایی چه بسا اضافه وزن بیشتر گردد. اگر قصد کاهش وزن را دارید باید تحت نظر پزشک متخصص طب سنتی تمام امور مربوط به اصلاح سبک زندگی را رعایت کنید.

****

منبع: برگرفته از کتاب «مبانی طب ایرانی ویژه پزشکان عمومی» گرداورندگان : دکتر محمود خدادوست، دکتر علیرضا عباسیان، دکتر مهدی یوسفی، خاطره حبیبی»

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

نظارت محتوایی و علمی مطالب: دکتر عطیه سادات دانش پزشک متخصص طب ایرانی

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید