توضیح اجمالی: در این مقاله مهمترین مراکز پزشکی بلاد شام یعنی بیمارستان‌ها و روند کاری و ساختار تشکیلاتی آن‌ها شرح داده شده است. این بیمارستان‌ها عمدتاً از قرن پنجم قمری به بعد، به طور وسیعی در بسیاری از شهرهای شام تأسیس شدند و دارای ساختار سازماندهی شده و منظمی بودند که با قوانینی دقیق اداره می‌شدند و در هر یک ازبخش‌های این بیمارستان‌ها پزشکان و کارکنان مخصوص آن بخش فعالیت می‌کردند. بیمارستان‌ها عمدتا از دو بخش درمان و آموزش تشکیل می‌شد و هر بخش تقسیماتی متناسب با کار خود داشت. بخش درمان شامل تالارهای مختلف تخصصی، داروخانه و خدمات می‌شد و بخش آموزش شامل ایوان مخصوص تدریس و مذاکره و مباحثه علمی و کتابخانه بود. مهمترین وظیفه بخش آموزش تعلیم مهارت‌های بالینی بود. از بخش‌های درمانی بیمارستان می‌توان بخش‌های بیماری‌های داخلی که خود شامل چندین تالار جداگانه بود، بخش جراحی، بخش شکسته بندی و بخش چشم پزشکی را نام برد. بخش مردان از بخش زنان جدا بود و هر یک خدمتکاران مرد و زن، مباشران و مشاروان خاص خود را داشت. یکی از مهمترین بخش‌های بیمارستان بخش صیدله یا شراب خانه و یا همین داروخانه امروزی بود که تهیه و ساخت و آماده کردن داروها در آنجا انجام میشد. وجود چنین ساختاری در بیمارستان‌های شام سبب شده بود که این منطقه در طول قرون ششم و هفتم قمری به عنوان مرکز بلاد اسلامی در باب طب مطرح گردد .

بیمارستان انطاکیه، بیمارستان عتیق حلب، بیمارستان جدید حلب، بیمارستان ارغون کاملی، بیمارستان صغیر دمشق، بیمارستان باب البرید، بیمارستان نوری دمشق (یکی از مشهورترین و مهمترین کتابخانه‌ها در این بیمارستان قرار داشت) و بیمارستان قیمری (صالحیه) از مشهورترین بیمارستان‌های شام بودند.

نویسندگان در انتها این نتیجه را ذکر کردند که «اوج حرکت عملی و کاربردی پزشکی در سرزمین شام از قرن پنجم تا هفتم قمری بود. در این دوره اگر چه تألیفات طبی بیشتر به صورت تعلیقه، شرح، اختصار و حاشیه نویسی بر کتب پیشین بود؛ اما به کار بستن یافته‌های علمی در این دوره بیش از گذشته بود و پیوند ارگانیک علم و جامعه و نیاز متقابل این دو به یکدیگر در طریقه رشد مراکز درمانی مؤثربوده است.»

نویسندگان: زهرا الهویی نظری، فریبا پات، اکرم کریمی فرد

کلیدواژه‌ها: تاریخ پزشکی، بیمارستان، آموزش طب، بلاد شام

جهت دانلود مقاله اینجا کلیک کنید

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید