کلیات بلوغ به دوره تکامل جنسی مربوط می‌شود و زمانی است که کودک تغییرات جسمانی هورمونی و جنسی را تجربه می‌کند و برای تولید مثل و باروری آماده می‌شود. این دوره با رشد سریع و آشکار شدن صفات ثانویه جنسی همراه است.

بلوغ جسمانی:

بلوغ جسمانی چیست؟

رشد بدن بین ۸ تا ۱۸ سالگی سریع و چشمگیر بوده، این رشد در تمامی اعضای بدن صورت می‌گیرد. به این مجموعه تغییرات پیش آمده در بدن بلوغ جسمانی گفته می‌شود. در واقع بلوغ پلی است بین کودکی و بزرگسالی که طی این عبور بدن فرد با تغییرات زیادی روبرو می شود. سن دقیقی برای شروع بلوغ وجود ندارد و از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

سن بلوغ در چند سالگی آغاز می شود؟

از دیدگاه طب ایرانی سن دقیق بلوغ وابسته به تعادل بین گرمی و تری مزاج کودک است و رسیدن به تعادل حاصل مجموعه ای از عوامل جسمی و محیطی است. این عوامل شامل موارد زیر می باشد:

  • وراثت
  • تغذیه
  • جنسیت
  • شرایط جغرافیایی
  • ورزش کردن 

تغییرات جسمی بلوغ چیست؟

مکانیسم بلوغ، برمبنای ایجاد تغییرات در بدن می باشد. این تغییرات شامل تغییرات جسمی و تغییرات روحی است. تغییرات جسمی این دوران به دو دسته تقسیم می شود، دسته اول تغییراتی است که در همه افراد اتفاق می افتد و تغییرات حتمی می باشد، اما دسته ای از تغییرات هم اتفاق می افتد که حتمی نیست و در برخی از افراد رخ می دهد.

تغییرات حتمی:

تغییرات حتمی شامل موارد زیر است:

  • جهش رشد قدی،
  • افزایش وزن و قد،
  • بروز صفات ثانویه جنسی،
  • ایجاد تمایل جنسی در فرد،
  • شروع به ترشح هورمون‌های جنسی،  
  • رشد بیشتر موهای بدن،
  • بم شدن‌ صدا،
  • چربی بیشتر پوست بدن.

تغییرات غیر حتمی

تغییرات دیگر بلوغ که در هر فرد متفاوت است شامل موارد زیر می باشد:

  • در برخی آکنه و جوش‌های غرور،
  • در برخی افراد چرب شدن موهای سر،
  • تفاوت در میزان، غلظت رنگ و بوی عرق نیز رخ می دهد.

بلوغ دختران

بلوغ در دختران باعث چه تغییراتی می شود؟

تغییرات جسمانی بلوغ دختران به ترتیب عبارت است از:

  • رشد سریع جسمی به ویژه جهش رشد قدی
  • بروز صفات ثانویه جنسی زنانه
  • قاعدگی

 جهش رشد قدی و تغییرات جثه نوجوان چگونه است؟

حداکثر رشد قدی دختر قبل از شروع عادت ماهیانه است. در این دوران وی به طور متوسط ۲۵ سانتی متر رشد می کند که بیشترین فرصت رشد قدی محسوب میشود.

جهت تخمین قد دختران قبل از بلوغ چه راهکاری وجود دارد؟

برای این کار یک محاسبه ساده می توان انجام داد. سیزده سانتیمتر از قد پدر دختر بچه کم شود سپس عدد حاصل را به علاوه قد خود کرده و تقسیم بر ۲ نماییدو حاصل این کسر به علاوه یا منهای ۸/۵ سانتی متر حدود قد دختر خواهد بود.

صفات و خصوصیات ثانویه جنسی کدام است؟

صفات ثانویه جنسی به مجموعه تغییرات ظاهری و درونی گفته می شود که وابسته به جنسیت باشد و در دختران به ترتیب شروع علائم عبارت است از:

  • جوانه زدن پستانها
  • رویش موهای ناحیه زهار یا ناحیه شرمگاهی
  • شروع نخستین عادت ماهیانه
  • رویش موی زیر بغل
  • تکامل رشد رحم و واژن

علاوه بر این تغییرات ترشحات غدد جنسی در این دوران، باعث تغییر در میزان فعالیت غدد چربی و عرق شده و باعث پیدایش جوش غرور و تغییر بوی بدن خواهد شد .

بررسی صفات ثانویه:

۱: جوانه زدن پستان ها

جوانه زدن پستان ها اولین نشانه بلوغ در دختران است که معمولاً به طور متوسط در نه و نیم سالگی (سنین بین ۷ و نیم تا ۱۲ و نیم سالگی) روی می‌دهد. جوانه زدن از نوک پستان شروع شده و پستان ها دردناک و حساس می‌شود. در پایان دوره بلوغ رشد پستانها کامل میشود. با جوانه زدن پستان ها باید برای دختر توضیح داد که این درد با کامل شدن رشد پستان ها از بین می رود .گاهی رشد پستانها موجب خجالت و خم شدن او به سمت جلو می شود که در این موارد نیز باید به او توضیح داد که یک مرحله طبیعی از رشد بدن است . لباس هایی برای او تهیه کنید که با پوشیدن آن پستان ها کمتر مشخص باشد تا احساس راحتی بیشتری داشته باشد.

اندازه و قوام این عضو در طول سیکل زنانگی تغییر می‌کند بنابراین تغییر اندازه آن بیش از معمول دلالت بر بیماری می‌کند .

۲: روییدن مو در ناحیه تناسلی و زیر بغل

دومین تغییر جسمی در دوران بلوغ ظاهر شدن موهای ناحیه تناسلی و زیر بغل است. در ۲۰ درصد موارد رویش موی تناسلی زودتر از رشد پستانها اتفاق می‌افتد رشد موهای تناسلی دو سال زودتر از موی زیر بغل شروع می شود. توجه داشته باشید که این قاعده کلی در همه دختران یکسان نیست و با توجه به مسائل و محل سکونت و عوامل دیگر متفاوت است. دیر و زود روییدن موها به تنهایی بیماری محسوب نمی‌شود.

عامل اصلی این رویش ترشح هورمون های جنسی از غدد فوق کلیوی است از آنجایی که در دختر و پسر یکسان است الگوی رویش این موها در هر دو جنس مشابه است.

رشد موهای صورت و پشت لب برخلاف موهای زیر بغل و تناسلی ناشی از ترشح نوعی هورمون مردانه به نام تستوسترون است. در بدن دختران نیز مقدار کمی از این هورمون ساخته می‌شود که می‌تواند موهای این نواحی را کمی کرکی و تیره تر کند اما نمی‌تواند مانند مردان باعث ضخیم، سیاه و پرپشت شدن آنها شود. رویش موی ضخیم در دختران به ویژه اگر همراه پررنگ و ضخیم شدن موهای ناحیه زیر ناف و اطراف سینه باشد غیر طبیعی است و باید بررسی شود.

۳: شروع عادت ماهانه (قاعدگی)

قاعدگی حدود سن ۱۱ سالگی و اغلب حدود یک سال پس از بروز اولین علائم بلوغ رخ می‌دهد. که در ابتدا تا حدودی نامنظم است و به تدریج منظم می شود. وجود دوره قاعدگی در یک دختر نشانه طبیعی بودن وی بود و بیانگر سلامتی دستگاه تولیدمثل محسوب می شود.

****

منبع: برگرفته از کتاب «طب سنتی و بلوغ دختران» نویسندگان:« دکتر الهام اختری، دکتر مریم ایران زاد اصل، دکتر سمیه ماهروزاده» پزشک متخصص طب ایرانی زیر نظر استاد سودابه بیوس»

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید