پاکسازی بدن از مواد زائد در طب ایرانی بسیار با اهمیت است. این پاکسازی به صورت طبیعی توسط بدن هر فرد و به روش های مختلف انجام می گیرد، اما در صورت ایجاد اختلال در این روند از روش های پاکسازی به صورت مداخله ای می توان استفاده نمود. در ادامه به اهمیت پاکسازی بدن و انواع روش های پاکسازی در طب ایرانی می پردازیم.

تعریف و اهمیت استفراغ در بدن چیست؟

در متون طب ایرانی آمده است مواد زائد حاصل از هضم های چهارگانه غذا توسط مدفوع، ادرار، عرق و… دفع می شود. اگر هر کدام از این مکانیسم های دفعی به هر دلیلی دچار اختلال شوند این مواد زائد در بدن تجمع می یابند و بعد از تغییراتی که در بدن ایجاد می کنند به اصطلاح دچار دگرگونی و فساد می شوند. این مواد فاسد می توانند اغذیه خورده شده ی جدید را نیز فاسد کنند. بنابراین واجب است که این مواد فاسد به روش های مناسب از بدن فرد خارج و «پاکسازی» شوند. این موضوع در کتب طب ایرانی ، با اصطلاح «استفراغ » شناخته می شود.

نمونه موارد دفعیات (استفراغات) بدن چیست؟

استفراغات، همه دفعیات بدن ما را در برمی گیرد از جمله: مدفوع، ادرار، عرق، اشک، ترشحات بینی، بازدم، عطسه، سکسکه، آروغ، دفع گاز روده، دفع ترشحات از گوشه چشم، چرک، دفع نامحسوس پوستی، ترشح شیر، خون قاعدگی، ترشحات واژن، منی و…

واژه استفراغ به چه معناست؟

استفراغ به معنای خروج دفع و پالایش سموم و مواد زائد یا همان فراغت بدن از مواد اضافی از طریق راه های خروجی بدن است و نباید با واژه «قی کردن یا vomiting » که به خروج محتویات معده از طریق دهان اطلاق می شود اشتباه گردد.

استفراغ افراطی چه پیامدی دارد؟

باید توجه داشت که استفراغ افراطی موجب غلبه سردی و خشکی در اعضای بدن می گردد.

احتباس چیست؟

احتباس از ریشه حبس و به معنای نگه داشتن مواد ضروری در بدن.

بدن انسان دائما در حال تغییر و تبدیل است . بدن در این راه نیاز به انرژی و مواد ضروری دارد که تغذیه یکی از مهم ترن راه های کسب آن هاست. غذای خورده شده در هر یک از مراحل هضم نیاز به توقف مناسبی دارد تا طبیعت بدن فرصت اعمال تغییرات را در آن داشته باشد. به این توقف اصطلاحا «احتباس» می گویند. بنابراین احتباس به معنای حبس و نگاه داشتن مواد ضروری در بدن فرد است.

احتباس مفرط چه عواقبی دارد؟

حال اگر احتباس مفرط باشد مواد زائد در بدن تجمع می یابند که در بروز برخی بیماری ها موثرند.

در صورت انجام نشدن پاکسازی مناسب چه اتفاقی در بدن می افتد؟

اگر پاکسازی مناسبی صورت نگیرد و در این حین، غذا نیز خورده شود، بدن فرد آسیب هایی را متحمل خواهد شد. به عنوان مثال اگر در حالت احتباس، غذا خورده شود ، اثراتش بر بدن مانند اثرات کم تحرکی و همچنین خوردن غذا قبل از اتمام هضم غذای قبلی می باشد. بنابراین، پدیده های احتباس و استفراغ، دو پدیده متضاد هستند و تعادل عملکرد آن ها، ضامن سلامتی می باشد.

انواع استفراغ کدام است؟

به طور کلی سه دسته استفراغ وجود دارد:

  1. طبیعی
  2. پیشگیرانه
  3. درمانی

تعریف انواع استفراغ چیست؟

دو دسته آخر موضوعاتی تخصصی هستند که تنها باید توسط درمانگر طب ایرانی تجویز شوند. در ادامه به تعریف «استفراغ طبیعی» می پردازیم:

استفراغ طبیعی چیست؟

شاید شما دیده باشید که در فردی اسهال، خونریزی یا آبریزش بینی خفیف و کوتاه مدت ایجاد می شود و خود به خود پس از دفع مواد زائد، برطرف می شود. در اینجا نباید جلو عمل پاکسازی طبیعی بدن گرفته یا سرکوب شود، مگر اینکه این دفع طبیعی، بیش از حد شدید شود و موجب ضعف یا زیان فرد گردد. در واقع «دفع طبیعی» علائم خفیف و مدت محدودی دارد و اگر این طور نباشد به آن دفع بیمارگونه گفته و باید جلوی آن گرفته شود.

انواع استفراغات طبیعی کدام است؟

مبحث استفراغ طبیعی شامل دو زیر گروه می شود:

۱: شامل همه موارد دفعیات است که در بالا از آن ها نام برده شد.

۲: زمانی است که مواد زائد، بیش از اندازه در بدن جمع شده باشد. این مورد دوم، طبیعت بدن (قوه تدبیر کنند)، در حال تلاش برای حفظ تعادل بدن، سعی می کند به طریقی این مواد زائد را دفع کند.

انواع استفراغات بدن کدام است؟

همان طور که در بالا بیان شد بدن روش های متعددی برای دفع مواد زائد دارد که در ادامه به این موارد اشاره می گردد. 

الف) دفع گوارشی 

یکی از مهم ترین قسمت دفع مواد زاید، دفع گوارشی است، از آن جایی که هضم مهم ترین عمل بدن در راستای ادامه حیات سلول هاست پس سیستم گوارش نیز در کنار هضم و جذب مواد مفید برای بدن، بزرگترین دستگاه دفع مواد زاید باقی مانده از هضم غذا می باشد. به طوری که هر مرحله از هضم به طور جداگانه دارای مواد زائد است و اقدام به دفع آن ها می کند. 

انواع هضم در بدن کدام است؟

از منظر طب ایرانی، چهار هضم بر روی ماد غذایی خورده شده انجام میگیرد:

  • هضم اول در معده و روده ها صورت می گیرد و مواد زائد به صورت مدفوع دفع می گردد.
  • هضم دوم غذا، در کبد انجام می گیرد که مواد زائد آن از طریق ادرار خارج میشود.
  • هضم سوم چهارم در عروق و اندام ها صورت می پذیرد و ماده دفعی آن عرق، چرک، منی و دفع نامحسوس است. که همگی از طریق منافذ پوست دفع می شوند.

به عنوان مثال اگر مواد اضافی از هضم اول در بدن فرد مانده باشد درمانگر طب ایرانی، قی و یا اسهال را تجویز می کند.

حفظ تعادل در دفع گوارشی به چه معناست؟

بایستی بین استفراغ و احتباس مدفوع، تعادلی وجود داشته باشد؛ هم در میزان و هم در زمان آن.

فردی که بخواهد سلامت باشد (حافظ صحت) اگر دچار یبوست- یعنی احتباس بی موقع- شد، باید در صدد رفع آن با ایجاد لینت در مدفوع و حتی اسهال باشد.

انواع دفع گوارشی کدام است؟

۱: دفع مدفوع

۲: قی

۳: شیاف

۴: حقنه

ب) خروج خون

روش های خونگیری در دو بخش پیشگیری و درمان استفاده می شود. در صورت وجود ضرورت خونگیری اگر طبیب از انجام آن امتناع کند، باعث ضرر بیمار و عدم تاثیر سایر تدابیر می گردد. همچنین استفاده بی مورد و بی رویه این روش ها چون از استفراغات قوی هستند، باعث عوارض شدید و غلبه بیماری می گردد. 

انواع پاکسازی خونی کدام است؟ 

۱: فصد

۲: حجامت

۳: فلبوتومی

۴: اهدای خون

دفعیات خونی در طب نوین به صورت فلبوتومی و اهدای خون صورت می پذیرد اما در منابع طب ایرانی برای خروج عمدی خون از بدن از روش های فصد، حجامت و زالو استفاده می شود.

ج) دفع پوستی

پوست یکی از بهترین اعضا برای پاکسازی طبیعی است که از طرق مختلف این کار را انجام می دهد.

انواع پاکسازی پوستی کدام است؟ 

۱: عرق

۲: شست و شوی بدن

۳: کوتاه کردن مو و ناخن

۴: مالیدنی ها

د) دفع مخاطی

در طب ایرانی بر خلاف طب رایج که (در تلاش برای متوقف ساختن هر گونه ترشح مخاطی است) به بررسی منشا این ترشحات می پردازد و تا درمان سبب آن ها از آبریزش بینی و سایر ترشحات مخاطی جلوگیری نمی کند. 

انواع پاکسازی مخاطی کدام است؟ 

۱: ترشحات بینی

۲: آب دهن

ه) سایر استفراغات 

۱: ادرار

۲: رابطه جنسی

۳: بهداشت دهان و دندان

 

در پایان تاکید می گردد در صورت ایجاد اختلال در روند طبیعی بدن و حذف هر کدام از روش های طبیعی پاکسازی، یا در صورت افزایش غیر طبیعی هر کدام، قبل از استفاده از دستورات خانگی برای رفع آن، حتما باید به متخصص طب ایرانی مراجعه نمود. 

 

****

منبع: «کتابچه پاکسازی بدن در منابع طب ایرانی متون اسلامی و و مقایسه با تحقیقات پزشکی رایج» نویسنده: «دکتر فاطمه مرادی» پزشک متخصص طب ایرانی

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

 

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید