یکی ازلازمه های مهم طب سنتی تشخیص دادن مزاج خود و دیگران است. تشخیص مزاج باعث می شود که در انتخاب نوع غذا و داروهای گیاهی بیشتر دقت کنیم و غذا ودارویی را انتخاب کنیم که به سلامت ما کمک بیشتری کند. برای این کار لازم است مجموعه ای از متغییر ها بررسی گردند که این کار در قالب پرسشنامه انجام می شود. در ادامه به بیان اهمیت و جایگاه پرسشنامه تعیین مزاج می پردازیم.

درمانگران طب ایرانی چگونه به تعیین مزاج می پردازد؟

شناخت مزاج سرشتی افراد و حتی اعضا محور اصلی شناخت سلامت و بیماری و به تبع آن توصیه های درمانی و حتی تجویز دارو بوده و کلید ورود به سیستم شناخت مزاج شناخت وضعیت شاخص های زیر و نحوه استدلال آنها به مزاج می باشد.

این شاخص ها به شرح زیر است:

  1. .ملمس
  2. سحنه ( هیکل فرد از نظر مقدار چربی و گوشت)
  3. مو
  4. رنگ بدن
  5. نسبت های اندامهای بدن( از نظر اندازه)
  6. چگونگی انفعال بدن از کیفیات خارجی
  7. چگونگی افعال طبیعی بدن
  8. خواب و بیداری
  9. حالات روحی
  10. کیفیت فضولات دفع شده ازبدن

درمانگران طب ایرانی با استفاده از معیارهای فوق به تعیین مزاج افراد می‌پردازند.

ایرادات روش تعیین مزاج از طریق اجناس عشره چیست؟

 ولی اشکالات عمده ای در این مورد وجود دارند که صحت نتایج حاصل از تعیین مزاج افراد را زیر سوال می برد و مکرر مشاهده شده است که یک فرد در یک شرایط مشخص و یکسان توسط درمانگری دارای یک مزاج و توسط درمانگری دیگر دارای یک مزاج متفاوت حتی کاملا ضد تشخیص اول عنوان می‌گردد.

علل ایجاد مشکل در توصیه شیوه های حفظ الصحه چیست؟

از آنجایی که این وضعیت در مواردی منجر به اتخاذ شیوه‌های حفظ الصحه (حفظ سلامتی) و تجویزهای درمانی کاملاً متضاد می گردد اصلاح آن در اولویت ویژه پژوهش‌های مرتبط با طب ایرانی قراردارد. علل عمده مشکل فوق به شرح زیر میباشد:

  • کیفی عنوان شدن بسیاری از شاخص‌های اجناس عشره در منابع طب ایران
  • عدم دسترسی به پرسشنامه مدرن و تایید شده بر اساس مبانی شناخت اجناس ده گانه که بتواند به عنوان منبع علمی تعیین مزاج مورد استقبال متخصصین و عموم مردم قرار گیرد.
  • وجود عوامل محدود کننده و متغیر های جانبی که نحوه استدلال برخی از شاخص‌های تعیین مزاج را خدشه‌دار نموده و نیازمند اشراف علمی بالا و تحلیل ذهنی درمانگر می باشد .
  • عدم تایید شفاف اولویت های اجناس عشره تعیین مزاج در منابع طبیعی ایران
  • عدم تعیین اولویت اجناس عشره و میزان رابطه آنها با مزاج بر اساس دلایل آماری متقن در مطالعات اخیر
  • برداشت های متفاوت از چگونگی کیفیات ذکر شده اجناس دهگانه و مصادیق آن ها در بین درمانگران طب ایران.

اهمیت ایجاد یک شاخص استاندارد مزاجی در چیست؟

با توضیحات فوق لزوم تعیین یک مدل مزاجی جامع و کارآمد و ارائه شاخص‌های کمی جهت تعیین وجوه افتراقی برخی از شاخص های ذکر شده به منظور تسهیل و اصلاح شیوه تعیین مزاج جزو اولویت های پژوهشی و از مهمترین وظایف پژوهشی حوزه های فعال در رشته طب ایرانی می باشد.

 پرسنامه مزاج چه اهمیت و جایگاهی دارد؟

 در اولین پژوهش استاندارد ابزارسازی در طب ایرانی اولین پرسشنامه تعیین حساس طراحی و استخراج شده است. ولی با توجه به جوانب فراوان این امر این پرسشنامه به عنوان اولین قدم تدارک ابزارهای استاندارد تعیین مزاج می باشد و قدم های زیادی جهت دستیابی به حداقل مطلوب باقی مانده است.

خوشبختانه برخی از شاخص های ذکر شده به عنوان اجناس دهگانه اجناس عشره تعیین مزاج با روش‌های بسیار ساده و در دسترس قابل اندازه‌گیری است و از نظر منابع طب ایرانی جزو شاخص‌های اصلی و بلامنازع ای است که همه حکمای طب ایرانی در ذکر آنها اشتراک نظر دارند دمای پوست بدن (ملمس) و اندازه ابعاد بدن (هیئات اعضا) از جمله این شاخص ها است.

****

منبع: برگرفته از کتاب «درسنامه طب ایرانی مبتنی بر شواهد» تالیف : گروه نویسندگان

تهیه و تنظیم: فهیمه آورن

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید