هر فرد سالم پس از حذف غذاهایی که ذاتا مضر هستند، باید غذاهای سازگار و ناسازگار با مزاج خود را شناسایی کند سپس این غذاها را وارد لیست سیاه و سفید کرده و براساس آن برنامه غذایی خود را تنظیم نماید. (البته ممکن است پس از مدتی به دلیل تغییرات سنی یا هر تغییر فردی دیگر یکی از غذاهای لیست سیاه وارد لیست سفید می شود و بالعکس.) در ادامه به بررسی ارتباط انواع غذاها با مزاج فردی می پردازیم:

چه افرادی سالم محسوب می شوند؟

منظور از فرد سالم، فردی است که بیماری مزاجی یا به اصطلاح سوء مزاج نداشته باشد. زیرا در صورت وجود بیماری مزاجی باید اقدامات خلاف آن مزاج انجام شود.

چه غذاهایی غذای سازگار محسوب می شوند؟

غذاهای سازگار عبارت است از غذایی که بدن از آن بهره کامل ببرد و فرد با خوردن آن غذا احساس نیرو گرفتن، راحتی، سبکی و نشاط پیدا کند و ناسازگار خلاف آن است.

نمونه ای از تغییرات مزاجی افراد در مصرف غذاها:

فردی که عادت به مصرف کباب داشته و با خوردن آن احساس شادابی و نشاط می کرده، پس از مدتی با خوردن آن دیگر چندان احساس خوبی ندارد، نباید به مصرف آن ادامه دهد.

بروز علائم آزاردهنده پس از مصرف غذا نشانه چیست؟

اگر فرد با خوردن یک ماده غذایی دچار علائمی از قبیل نفخ، ترش کردن، احساس سرما یا گرمای آزاردهنده، تشنگی شدید، اسهال، سردرد، تپش قلب و … شود نشانگر دو امر است:

  1. عدم تحمل معده و دستگاه گوارش نسبت به آن غذا بدون وجود بیماری
  2. وجود یک بیماری ساده مثل سوء مزاج یا یک بیماری مرکب

در صورتی که بنا به تشخیص پزشک آگاه فرد دچار سوء مزاج باشد باید از غذاها و داروهایی با طبیعت مخالف استفاده نماید.

نشانه ضعف مزاج چیست؟

در بعضی موارد افراد هم از خوردن مواد با مزاج سرد و هم خوردن مواد غذایی با مزاج گرم دچار مشکل می شود و به اصطلاح «با یک غوره سردی می کنند و با یک مویز گرمی» این حالت با سوء مزاج متفاوت و نشانه ضعف مزاج بوده و باید تحت نظر پزشک متخصص طب ایرانی روش های درمانی تقویت کننده مزاج برای وی به کار برده شود.

مثال در مورد تغییر عادت مزاج غذایی فرد:

فردی که عادت داشته همیشه ماست مصرف می کرده و با آن احساس نشاط و لذت داشته و پس از مدتی متوجه می شود با خوردن ماست دچار خواب های سنگین، جاری شدن آب دهان، رخوت و سستی آزار دهنده و احساس سرمای زیاد می گردد، احتمالا دچار سوء مزاج سرد و تر شده و نباید ماست مصرف کند و یا باید حتما آن را با مصحات مناسب میل نماید.

در صورت حذف یک نوع غذا، مواد مورد نیاز بدن چگونه تامین می شود؟

در چنین مواردی معمولا افراد دچار چالش ذهنی می شوند که در صورت نخوردن یک ماده غذایی خاص، چگونه مواد مورد نیاز بدنشان را تامین نمایند؟ مثلا با حذف ماست کلسیم بدن را چگونه تامین کنند؟! این در حالی است که با مشورت با یک پزشک متخصص طب ایرانی می توانند جایگزین های مناسبی را با توجه به شرایط فردی خود انتخاب نمایند.

در هنگام بروز سوء مزاج ها چه غذاهایی توصیه می شود؟

انتخاب غذای مناسب در هنگام بروز سوء مزاج ها بسیار با اهمیت است. موراد زیر نشان می دهد در موقع بروز هر کدام از سوء مزاج ها کدام غذاها باید مصرف شوند.

۱: در سوء مزاج صفراوی (گرم و خشک)

غذاهای سرد رطوبت بخش مانند خورشت کدو، خورشت آلو، خورشت ریواس، سوپ جو و ترشی های مناسب مانند تمرهندی، نارنج و غوره، سبزیجات، میوه ها و حبوبات سرد مثل اسفناج، کاهو، مرکبات، شربت هایی مثل آلبالو، انار، زرشک و سکنجبین.

۲: در سوء مزاج دموی( گرم و تر)

غذاهای سرد و قلیل الغذا مانند سبزیجات و غذاها و آش های ترش بدون گوشت و حبوبات، شربت عناب، زرشک، ادویه ترش مثل سماق.

۳: در سوء مزاج بلغمی (سرد و تر)

غذاهای گرم و لطیف ( زودهضم) مثل گوشت جوجه و کبک و بلدرچین و زیره، نخود آب با دارچین، انگور، کشمش، انجیر، سبزیجات گرم مثل شوید، جعفری، شنبلیله، مرزه و مقدار معتدلی از ادویه گرم مثل آویشن، فلفل، خردل، هل، شربت عسل و شربت زعفران.

۴: در سوء مزاج سوداوی (سرد و خشک)

غذاهای رطوبت بخش، معتدل و کم مزه (هر نوع مزه شدید مثل ترشی، تندی، شیرینی ممنوع است.) مانند گوشت بره، زرده تخم مرغ، شیرگاو، شیربرنج، بدادام درختی در اشکال مختلف (شیربادام، حریره بادام) مربای بالنگ، مربای هویج، مربای انجیر. (گوشت هایی مثل گوشت شتر مرغ یا شتر که امروزه به اشتباه به افراد با سوء مزاج بلغمی یا سوداوی توصیه می شوند، گوشت های غلیظ با هضم سخت هستند که مصرف زیاد آن ها به هیچ وجه برای این افراد مناسب نیست.)

هر یک از انواع غذاهای روزانه ما کدام اخلاط را تولید می کنند؟

هر یک از انواع مختلف غذاها در تولید یکی از اخلاط نقش بیشتری دارند:

۱: خلط دم:

غذاهایی که خلط دم بیشتری تولید می کنند: انواع گوشت ها، حبوبات و غلات، غذاها و شربت های شیرین، غذاهایی با مزاج معتدل

۲: خلط صفرا:

غذاهایی که خلط صفرای بیشتری تولید می کنند: غذاهای چرب، شیرین، تند، بسیار لطیف

۳: خلط بلغم:

غذاهایی که خلط بلغم بیشتری تولید می کنند: غذاهای با مزاج سرد و تر، لزج و چسبنده، چربی های غلیظ

۴: خلط سودا:

غذاهایی که خلط سودای بیشتری تولید می کنند: غذاهای غلیظ چه مزاج گرم داشته باشند چه مزاج سرد، غذاهای سوخته.

هر کدام از مزه های غذایی چه مزاج و خواصی دارند؟

مزه غذاها تا حدودی می تواند نشانگر مزاج آن ها باشد و غذاها با مزه های خاص دارای ویژگی های خاصی نیز هستند و بسته به شرایط افراد مصرف به جای آن ها نقش درمانی داشته و مصرف نابه جا بیماری زا خواهد بود.

۱: مزاج غذاهای ترش: 

غذاهای ترش معمولا مزاج سرد و خشک دارند.

۲: مزاج غذاهای شور:

معمولا مزاج گرم و خشک دارد.

۳: مزاج خوردنی های شیرین مزه:

مزاج معتدل و گرمی دارد، اگر شیرینی زیاد باشد گرم و خشک است.

۴: مزاج غذای چرب:

مزاج خوراکی های چرب معتدل است.

****

منبع: برگرفته از کتاب «پاسداشت تندرستی با پزشکی ایرانی» نویسندگان: «دکتر ریحانه معینی و دکتر نرگس گرجی»

تهیه و تنظیم: فهیمه آرون

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید