در این بیماری فکر و پندار از مجرای طبیعی بیرون می رود و تباه می شود. در بیماری مالیخولیا بدبینی، فکر تباه، غم و اندوه، ترس و عدم آرامش است. مالیخولیا  (ملانکولیک) یکی از قدیمی ترین اصطلاحات تاریخ روان پزشکی است که به زمان بقراط برمی گردد و در آن زمان برای توصیف تیرگی خُلقِ ناشی از افسردگی ابداع شد. این اصطلاح هنوز هم برای توصیف نوعی افسردگی به کار می رود که مشخصات آن عبارتند از: بی لذتی شدید، سحرخیزی، کاهش وزن و احساس گناه عمیق که اغلب نسبت به رویدادهای جزیی و بی اهمیت رخ می دهد. افکار خودکشی در میان بیماران مالیخولیایی شایع است.
علایم ابتلا به مالیخولیا
علایم در مراحل اولیه عبارتند از: پندار بد، ترس بی دلیل، زود رنجی، گوشه گیری، پرش اندام، سرگیجه و به وجود آمدن صدا به ویژه در مراق (احتمالا لایه خارجی پرده صفاق).
علایم مراحل پیشرفته عبارتند از: بریدن از مردم، بدبینی زیاد، اندوه، نفرت از  مردم، افسردگی، پریشان گویی و ترس از همه چیز حتی از چیزهایی که وجود ندارند.
از منظر طب ایرانی مالیخولیا بر اساس خصوصیات مزاجی افراد می تواند از اخلاط مختلف منشاء بگیرد.کسانی که مالیخولیای خونی دارند بیشتر می خندند زیرا در خیال خود چیزهای شادی بخش و خوش تصور می کنند. کسانی که مالیخولیای سودای خالص (طبیعی) دارند بیشتر گریه می کنند. برخی از آن ها دوست دارند بمیرند و برخی از مرگ می ترسند؛ بسیار فکر می کنند؛ کمتر دست درازی می کنند؛ مگر این که به حرکت درآیند که در این صورت بسیار پریشان حال و کینه ای می گردند. کسانی که مالیخولیای بلغمی دارند تنبل، کم حرکت و آرام هستند. کسانی که مالیخولیای صفرایی دارند مضطربند و به اولین حالات دیوانگی می‌رسند و بیماری آن ها شبیه مانیاست.
علایم حالات شدید مالیخولیا
۱ – بیمار رنگ زرد، زبان خشک و تشنه دارد و بر روی ساق هایش جراحت هایی به علت زمین خوردن و گاز گرفتن سگ و… در فرد به وجود می آید.
۲ – چشمان بیمار کم سو، خشک و بی اشک است. چشمانش گود رفته و سبب خشک مزاجی چشم است.
۳ – بیمار از هر زنده ای متنفر می شود و به گورستان ها می رود.
۴ – این افراد بسیار بی آزار می باشند.
۵ – روزها خود را از چشم مردم مخفی می سازد و شب ها پیدا می شود.
۶ – به کسی که بخواهد او را غافلگیرکند هجوم می آورد.
۷ – پیاده روی می کند، اما نمی داند به کجا می رود و چرا می رود.
۸ – اخمو و اندوهگین (افسرده) است.
۹ – یک ساعت در یک جا آرام نمی گیرد.
۱۰ – بیمار در گریز است.
عوامل روانی موثر در ابتلا به مالیخولیا
یکی از سبب های بسیار مؤثر در ابتلا به مالیخولیا، داشتن ترس یا اندوه بسیار می‌باشد. بیکاری، نداشتن اشتغال ذهنی و فکری سالم و مناسب، اندیشیدن به حوادث گذشته و فرو رفتن پیوسته در یک فکر اندوهناک نیز از دیگر عوامل موثر در بروز مالیخولیاست.
درمان مالیخولیا
درمان مالیخولیا در مراحل ابتدایی آسان است اما در مراحل پیشرفته درمان دشوار می‌شود. اگر مالیخولیا در اثر سوء مزاج بسیار سرد و خشک باشد باید قلب بیمار گرمی داده شود و داروهای شادی بخش مانند مُشک و مترودیطوس (دارویی ترکیبی شامل زعفران، زنجبیل، دارچین و …) و مانند آن تجویز شود.
اگر مالیخولیا کمی بعد از بیماری های گرم فرد را مبتلا کند هرچند که شدید باشد باز هم درمانش آسان است و با استفاده از  داروهایشادی آفرین سرد کننده می توان آن را برطرف کرد. درمان های انواع مالیخولیا تخصص خاص خود را می طلبد و در منابع طب ایرانی بطور مفصل بدان ها پرداخته شده است. از آنجایی که مطالب این بخش ویژه عموم کاربران می باشد نیازی به ذکر آنها در این قسمت نیست.
دستورالعمل های مؤثر در سلامت روان مبتلایان به مالیخولیا
باید بیمار را با معاشرت با دوستانش، شنیدن آوازهای خوش و… شاد نگه داشت. در مکانی با آب و هوای معتدل ساکن باشد و هوای اتاقش مرطوب باشد. گیاهان خوشبو در اتاقش گذاشته شود و هم چنین باید همواره بوییدنی های خوشبو ببوید. خوراک های خوب و سالم و بسیار تری بخش میل کند. قبل از غذا خوردن با آب ولرم حمام کند و بعد از حمام بدنش ماساژ داده شود. لباس های سفید بپوشد و فرش اتاقش سفید باشد. از عصبانیت، غم، غصه، اندوه و تنهایی پرهیز کند. تنها ماندن و گوشه گیری برای این افراد بسیار مضر است. باید از جماع زیاد پرهیز کنند. ورزش های سنگین و حرکات شدید نداشته باشند. سعی کنند بیشتر خوراکی های شیرین و چرب میل کنند و از خوراکی های شور و ترش و تند پرهیز نمایند. خواب بهترین درمان مالیخولیاست. برای خواباندن سر بیمار با آب خشخاش و بابونه ماساژ داده شود. باید بیمار را به کاری مشغول کرد( کار درمانی ) و اگر این امر مقدور نباشد، باید او را به شکار، بازی شطرنج، شرکت در مسابقات و مجالس موسیقی و صحنه های شاد و آن چه روان را خوشی و آرامش می بخشد، وادار نمود.
پیشنهاد: به نظر می رسد هر فرد با توجه به یافته های حکیمان و رعایت توصیه های ایشان به ویژه در زمینه سبب های ششگانه سلامتی (اسباب سته) می تواند از ابتلا به بسیاری از بیماری های جسمی و روانی پیش گیری نماید. همچنین پیشنهاد می گردد روان درمان گران نیز در کنار انواع درمان های پویشی، شناختی و شناختی رفتاری با ارائه این توصیه های حکیمان به مراجعانشان روند درمان آن ها را سرعت بخشند و روان پزشکان و روان شناسان سلامت نیز بتوانند جهت پیش گیری از ابتلا به بیماری های روانی از این توصیه ها بهره گیرند و از درمان های دارویی حکیمان برای مداوای بیماران خود استفاده نمایند.

***

منبع: مقاله مروری بر پیش گیری و درمان بیماری های روانی از دیدگاه طب سنتی ایران – زینب ابوالحسنی (کارشناس ارشد روانشناسی عمومی)
تنظیم: سینا جوانبخت

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید